Gemeentelijke Applicatiearchitectuur Omgevingswet

Uitgangspunten en principes

In dit document bouwen we voort op een aantal bestaande architecturen namelijk de GEMMA, Zaakgericht werken, Common Ground en uiteraard DSO-LV.

GEMMA als uitgangspunt

De GEMMA biedt allerlei handvatten voor de informatievoorziening van gemeenten. Deze worden ook hier gebruikt, waar van toepassing. Dit geldt enerzijds voor de architectuurprincipes, zoals beschreven op GEMMA Online. Deze principes zijn:

  1. Onze gemeente biedt de klant een goede informatiepositie
  2. Onze gemeente denkt vanuit de positie van de klant
  3. Onze gemeente digitaliseert haar diensten en processen
  4. Onze gemeente gaat op een vertrouwelijke manier met gegevens om
  5. Onze gemeente gebruikt generieke processen en functies
  6. Onze gemeente hergebruikt gegevens
  7. Onze gemeente stelt openbare gegevens als open data beschikbaar
  8. Onze gemeente voert regie over uitbestede diensten


Anderzijds nemen we waar het van toepassing is de GEMMA referentiecomponenten over en gebruiken die in de Omgevingswetprojectarchitectuur als uitgangspunt.

Zaakgericht werken als uitgangspunt

De Omgevingswet staat voor integraal en zaakgericht werken. Dit is zo afgesproken in het bestuursakkoord. De minimale variant hiervan is het uitgangspunt dat we in het kader van de Omgevingswet minimaal zaakgericht registreren zoals beschreven in het GEMMA Katern Zaakgericht Werken.

Uitvoering van omgevingswettaken vindt, daar waar meerdere partijen betrokken zijn, plaats in procesketens (ketens van processen). Iedere organisatie voert haar eigen bedrijfsproces uit. Deze bedrijfsprocessen vormen gezamenlijk een procesketen gericht op bijvoorbeeld de behandeling van een vergunningaanvraag of de aanpassing van een omgevingsplan.
In het bestuursakkoord is afgesproken dat de samenwerking in deze procesketen zaakgericht plaatsvindt. Dat betekent dat er sprake is van een keten van bedrijfsprocessen die, vanuit de procesketen gezien, zich gedraagt als een keten van zaken. Kenmerkend hierbij is dat elke zaak zich afspeelt binnen één organisatie cq. bij één ketenpartner (ondersteund door haar eigen informatiesystemen). Of een ketenpartner daadwerkelijk haar bedrijfsprocessen zaakgericht uitvoert, is niet direct relevant. Van belang is daarentegen wel dat tussen de ketenpartners zaakgericht gecommuniceerd en afgestemd wordt (ook al werkt niet iedereen zaakgericht) om uitvoering te geven aan een procesketen zoals bijvoorbeeld die aanvraagbehandeling of die aanpassing. In de ketensamenwerking is dus de afspraak dat de betrokken ketenpartners minimaal doen alsof zij zaken uitvoeren, zaken die aan elkaar gerelateerd zijn. (citaat Rapportage UIVO-i-onderzoek Informatie-architectuur Samenwerking versie 1.0).

Een verder uitwerking van de relatie processen en zaakgericht werken is na te lezen in de GEMMA Procesarchitectuur.

Common Ground als uitgangspunt

Bij het uitwerken van de applicatieservices gaan wij ook uit van het gedachtengoed van Common Ground. Voor de relatie van de GEMMA architectuur en Common Ground verwijzen we naar de desbetreffende GEMMA Online pagina met daarin de twee Common Ground-principes die hier ook worden toegepast:

1. Onze gemeente neemt regie over gegevens

Inwoners en ondernemers moeten inzage hebben in hun persoonlijke gegevens en het gebruik daarvan door derden. Zij moeten de mogelijkheid hebben om gegevens te corrigeren of te (her)gebruiken, zowel binnen de overheid als daarbuiten. Hierdoor verbetert de transparantie, neem de kwaliteit van gegevens toe en wordt de positie van de burger versterkt.

2. Onze gemeente streeft naar collectief georganiseerde voorzieningen

Samen Organiseren is een nieuwe werkwijze vanuit de uitvoeringspraktijk en de vraagstukken die hierin leven, om samen te werken aan een eigentijdse, kwalitatieve en efficiënte gemeentelijke uitvoering. Het is een vliegwiel voor het verbinden en versnellen van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering. Met als belangrijkste onderdelen de digitalisering van de dienstverlening en informatievoorziening van gemeenten.

Een van de implicaties van het eerste principe zorgt er voor dat de architectuur een gelaagdheid kent waarin de gegevens strikt gescheiden worden van de interactie en de procesinrichting. Dit komt tot uiting in het 5-lagenmodel van Common Ground.

5lagenmodelCommonGround.png

figuur: 5-lagenmodel Common Ground

Voor het duiden van de applicatiefunctionaliteit die nodig is voor het uitvoeren van de omgevingswet kijken we naar de vijf Common Ground lagen. Dit heeft gevolgen voor de opzet en keuze van de referentiecomponenten en de bijbehorende functionaliteiten. De referentiecomponenten moeten we aan de juiste laag toekennen. We onderscheiden bijvoorbeeld op de interactie- en proceslaag zowel Vergunningen- en meldingenfunctionaliteit als Toezicht- en Handhavingfunctionaliteit. Dit leidt tot het splitsen van referentiecomponenten in procesondersteuning enerzijds en voor gegevensdiensten anderzijds. Daarmee wordt de scheiding van processen en gegevens in de applicatiearchitectuur vormgegeven. De gebruikerstoepassingen zitten vooral in de interactie- en proceslaag die de markt op een goede en innovatieve manier kan aanbieden, terwijl de gegevens onder regie van de gemeenten blijven.

Deze componenten hebben dus geen eigen opslag, maar maken gebruik van een gestandaardiseerde gegevenslaag (laag 1 tot en met 3) die voor de bovenstaande voorbeelden wordt ondergebracht in een zogenaamd diverse registratiecomponenten zoals bijvoorbeeld het Leefomgevingsobjecten-en-activiteitenregistercomponent of een Handhavingregistratiecomponent. Dit zagen we in GEMMA al eerder bij de componenten Zaakregistratiecomponent en Documentregistratiecomponent. Deze gegevenslaag leveren gestandaardiseerde API’s voor toegang tot de gegevens op basis van standaard informatiemodellen.

DSO-LV als uitgangspunt

In het Digitaal stelsel omgevingswet is ook aan aantal principes geldig die we mee willen nemen als uitgangspunten voor de relatie van DSO-LV met de gemeentelijke informatievoorziening. De NORA principes die daaraan vooraf gaan zien we als een gegeven en net als bij de GEMMA principes zijn deze bij de betreffende architectuur na te lezen. Dit deel is gebaseerd op DSO-LV Doelarchitectuur versie 2.0 en het Globaal Programma van Eisen (GPvE), versie 1.0. In de zomer van 2018 verschijnen van beide documenten nieuwe versies. Op basis daarvan zullen we ook dit katern aanpassen, indien nodig.

De DSO-LV principes zijn:

  • op bedrijfsarchitectuurniveau
    • Eén stelselorganisatie voert regie op het digitaal stelsel (APDSO01)
    • De stelselorganisatie ondersteunt het beantwoorden van vragen over de werking van het digitaal stelsel (APDSO02).
    • Eindverantwoordelijkheid samengestelde omgevingsinformatie is belegd (APDSO02a).
    • Leveranciers van omgevingsinformatie hergebruiken gegevens (APDSO02b).
  • op informatiearchituurniveau
    • Het digitaal stelsel is modulair opgebouwd (APDSO03).
    • Onderdelen en functies zijn ontkoppeld (APDSO04).
    • Hergebruik voor kopen en maken (APDSO05).
    • Gebruikerstoepassingen zijn voor de gebruikers in één loket ontsloten (APDSO06).
    • Alle omgevingswetdocumenten worden op één punt aangeleverd en afgenomen (APDSO07).
    • Bevoegd gezagen leveren omgevingswetdocumenten en toepasbare regels aan (APDSO08).
    • Archivering bij de bron (APDSO09).