Gemeentelijke Applicatiearchitectuur Omgevingswet

Requirements Regelbeheercomponenten

Introductie

Op deze bladzijde bieden we in tabelvorm en ter download de requirements (specificaties) aan voor de software voor toepasbare regels per 2021. Requirements geven inzicht in de wensen en eisen die we stellen aan software. De requirements zijn bedoeld voor gemeenten die zich oriënteren op nieuwe software voor toepasbare regels dan wel een aanbesteding gaan doen. Ze helpen de inhoudelijk specialisten (o.a. juristen, regelanalisten en vergunningverleners) , medewerkers van ICT (functioneel beheerders en informatiemanagers) en specialisten van inkoop en aanbesteding om gezamenlijk een beeld te vormen van de aan te besteden software.

Iteratief: Nu een 1.1. versie

De requirements worden met input van gemeenten en softwareleveranciers iteratief opgesteld. De onderstaande versie betreft de 1.1 versie. Dit is een stabiele versie die een gemeente kan gebruiken bij het selecteren van software voor toepasbare regels. Gezien de ontwikkelingen binnen het Digitaal Stelsel Omgevingswet, weten we dat de eisen die we aan de software stellen nog worden aangepast. Denk hierbij aan de ontwikkeling van de standaard voor toepasbare regels STTR.

Requirements en aanbesteding

Wil een gemeente in de zomer van 2019 starten met een aanbesteding, dan bieden deze requirements een goede basis voor die aanbesteding. Wil je meer weten over de verschillende manieren van aanbesteden en op welke wijze je de daarbij requirements gebruikt? VNG komt deze zomer met zowel een Masterclass aanbesteden van Omgevingswet software als met een Handreiking Aanbesteden.

Naar verwachting zullen de meeste leveranciers aan de belangrijkste requirements gaan voldoen (zie ook onderstaande indeling in categorieën). Dit zorgt er voor dat je qua functionaliteit als gemeente niet snel een "foute" keuze kan maken. Toch zullen de leveranciers op onderdelen gaan verschillen. Om hier inzicht in te verkrijgen zullen op deze site en in de handreiking ook vragen verschijnen waarmee een gemeente die inzicht kan verkrijgen. Denk hierbij aan vragen als: op welke manier gaat de leverancier ondersteuning bieden aan het koppelen van juridische en toepasbare regels?

Uniforme manier van uitvragen

Met de requirements en de nog te verschijnen leveranciersvragen biedt VNG aan gemeenten een uniforme manier van uitvragen van de software voor toepasbare regels. Een uniforme manier van uitvragen is essentieel om komende periode van implementatie succesvol te laten verlopen. Softwareleveranciers staan al onder druk om op 1 januari 2021 werkende software te kunnen leveren. Als iedere gemeente op haar eigen manier met eigen requirements de software gaat aanbesteden, levert dit voor de softwareleveranciers veel werk op. De tijd die ze daarmee besteden aan het meedoen met de aanbesteding, kunnen ze niet gebruiken om de software te ontwikkelen. Door op een als gemeenten op een uniforme wijze aan besteden, zorgen we er voor dat leveranciers kunnen focussen de ontwikkeling van software.

Nieuwe categorieën

We hanteren nieuwe categorieën voor de requirements, die meer in lijn liggen met de ‘Minimale acties Omgevingswet’. De requirements zijn nu onderverdeeld in drie categorieën:

  • Must. Deze functionaliteiten zijn noodzakelijk om de wet uit te kunnen voeren op het moment dat de wet in werking treedt. Het gaat om functionaliteiten om aan te kunnen sluiten op DSO-LV en andere verplichte landelijke voorzieningen en om functionaliteiten om essentiële processtappen uit te kunnen voeren. Functionaliteiten in deze categorie zijn in alle gevallen ‘Must Have’. Voorbeelden hiervan zijn, het kunnen produceren van een omgevingsplan in STOP-formaat en het kunnen publiceren van dit plan naar LVBB, het kunnen ophalen van een vergunningaanvraag in STAM-formaat en het kunnen verlenen van een omgevingsvergunning.
  • Should. Deze functionaliteiten zijn gezien vanuit het wettelijke minimum niet noodzakelijk om de wet uit te kunnen voeren, maar volgens VNG wel essentieel voor een adequate uitvoering. Deze functionaliteiten zijn volgens VNG minimaal ’Should Have’. U kunt besluiten om enkele van deze functionaliteiten als ‘Must Have’ te bestempelen als u ze voor uw eigen situatie noodzakelijk acht. Een voorbeeld van een functionaliteit in deze categorie is functionaliteit voor het aansluiten op de samenwerkingsfunctionaliteit van DSO-LV. Deze aansluiting is niet verplicht, maar wel essentieel om binnen de wettelijke termijn een vergunningaanvraag in samenwerking met andere partijen af te kunnen handelen.
  • Onbepaald. Deze functionaliteiten zijn niet noodzakelijk vanuit het wettelijke minimum of essentieel voor een adequate uitvoering. VNG kan daarom aan deze functionaliteiten geen belang toekennen. U dient zelf te bepalen hoe gewenst deze functionaliteiten voor situatie is. VNG raadt aan om deze softwarerequirements te internaliseren voordat u ze gebruikt bij het definiëren van een PvE voor uw software door uw lokale situatie te vertalen in ‘must haves’, ‘should haves’, ‘could haves’ en ‘won’t haves’.

Doorontwikkeling applicaties: Na 1 januari 2021 zal de software voor toepasbare regels zich verder ontwikkelen. Gemeenten hebben hierbij aangegeven dat ze graag zien dat de software gaat voldoen aan Common Ground en dat de gehele beleidscyclus (van visie, naar plan, vergunning verlening, toezicht, handhaving en evaluatie) wordt ondersteund met integrale software.


Toepasbare-regelscomponent

Omschrijving: Component voor het beheren en digitaal beschikbaar stellen van toepasbare regels op basis van de regels uit beleid (omgevingsvisie, programma, omgevingsplan)

Functionele requirements
Aantal: 19
Requirement Toelichting Categorie
TR01 Kunnen analyseren van juridische regels
  • Het kunnen analyseren van juridische regels als basis voor het opstellen en beheren van toepasbare regels, omdat toepasbare regels hun grondslag hebben in de juridische regels.
  • Analyseren houdt onder andere in het onderkennen van de juridische activiteiten in de regelgeving en het onderkennen welke criteria bepalen wanneer een initiatief toestemmingsvrij, vergunningsplichtig, meldingsplichtig of informatieplichtig is en wat de indieningsvereisten zijn.
  • Het analyseren van juridische regels kan ook zonder software worden gedaan.


Onbepaald
TR02 Kunnen relateren van juridische en toepasbare regels
  • Het kunnen vastleggen van de relatie tussen toepasbare regels en de juridische regels waarop ze zijn gebaseerd.
  • Voor het beheren van toepasbare regels is het zinvol om de relatie met de juridische regels waar ze op gebaseerd zijn te kennen. Bij wijzigingen in de juridische regels is dan te zien welke toepasbare regels hier mogelijk door geraakt worden.
  • Voor het kunnen relateren van juridische en toepasbare regels is momenteel geen open standaard beschikbaar.


Onbepaald
TR03 Kunnen opstellen en beheren van toepasbare regels Het kunnen opstellen en beheren van toepasbare regels overeenkomstig de mogelijkheden van de standaard voor toepasbare regels, STTR.

Hieronder ter illustratie enkele mogelijkheden van STTR. - verwijzen naar activiteiten en regelbeheerobjecten (conclusie, indieningsvereisten of maatregelen) of naar een aansluitpunt in de functionele structuur; - bedrijfsregels; - uitvoeringsregels; - conversieregels; - verwijzen naar (sub)werkingsgebieden op verschillende niveaus; - interactieregels, o.a. voor de volgorde van vragen; - content zoals helpteksten, toelichtende tekst, afbeeldingen of videos bij toepasbare regels; - begin- en einddatum geldigheid; - modellering van een conclusie; - modellering van indieningsvereisten; - modellering van maatregelen; - herbruikbare vragen.

De standaard STTR specificeert deze mogelijkheden exact. De documentatie van STTR is beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl


Must
TR04 Kunnen gebruiken van informatiebronnen in toepasbare regels
  • Vervallen in versie 1.0 van de requirements
  • Dit is een onderdeel van STTR en valt daarom binnen TR03.


TR05 Kunnen beheren van versies van toepasbare regels Het kunnen beheren van verschillende versies van toepasbare regels en van sets van bij elkaar horende toepasbare regels, zoals de bij dezelfde juridische activiteit horende toepasbare regels voor checken (conclusie) en voor aanvragen (indieningsvereisten). Door wijzigingen in juridische regels of verbeteringen van de toepasbare regels zelf kunnen verschillende versies van toepasbare regels ontstaan.

Voor beheer van versies is het nodig om te kunnen zien welke versies zijn geregistreerd in DSO-LV en wat de begin- en einddata van de verschillende versies zijn.


Onbepaald
TR06 Kunnen beheren van toepasbare regels door meerdere personen tegelijkertijd Bij gemeenten werken vaak meerdere personen aan de toepasbare regels. Deze moeten gelijktijdig de toepasbare regels kunnen beheren.

Het met meerdere personen kunnen werken aan toepasbare regels vraagt o.a. om het kunnen in- en uitchecken van toepasbare regels in een repository en logging van wijzigingen.


TR10 Kunnen zoeken in toepasbare regels Het kunnen zoeken in toepasbare regels met als zoekingang minimaal tekst, bijvoorbeeld door in een zoekveld tekst in te voeren met als zoekresultaat de toepasbare regels die die tekst bevatten. Daarnaast het kunnen zoeken op de realtie naar juridische activiteit en werkingsgebied als deze relaties in de software beschikbaar zijn.

Andere mogelijke zoekcriteria zijn: - Begin en einddata van toepasbare regels - Of toepasbare regels wel of niet zijn geregistreerd in DSO-LV en wanneer - Type toepasbare regel


Should
TR11 Kunnen toetsten van toepasbare regels aan schrijfwijzer Het kunnen toetsen van de formuleringen van toepasbare regels (de vragen) aan een schrijfwijzer.

Er is online een schrijfwijzer voor teksten voor toepasbare regels beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl. Het doel van deze schrijfwijzer is dat iedereen op dezelfde manier schrijft voor het Omgevingsloket en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Gebruikers kunnen de teksten daardoor beter begrijpen en de vragen gemakkelijker beantwoorden.


Onbepaald
TR12 Kunnen afleiden van toepasbare regels Het (deels) geautomatiseerd af kunnen leiden van toepasbare regels uit juridische regels of een andere basis voor de juridische en toepasbare regels, bijvoorbeeld een doelenboom.


Onbepaald
TR13 Kunnen afspelen van toepasbare regels Het kunnen afspelen van toepasbare regels voor checken en voor aanvragen zonder gebruik te maken van het omgevingsloket van DSO-LV

Gemeenten willen hun toepasbare regels kunnen bekijken en testen voordat ze deze registreren in DSO-LV. Dit maakt het mogelijk om de eigen toepasbare regels op te stellen, te beproeven en aan te passen zonder ze steeds eerst in DSO-LV te moeten registreren. Aandachtspunten bij het afspelen zijn of de vragenboom werkt conform verwachtingen, of er geen overbodige vragen worden gesteld, of de helpteksten kloppen en of de vragenbomen tot de juiste conclusies leiden.


Should
TR20 Kunnen toepasbaar maken activiteiten Het kunnen toepasbaar maken van de activiteiten in de functionele structuur in DSO-LV zodat toepasbare regels geregistreerd kunnen worden. Door het creëren en wijzigen van attributen van activiteiten in de functionele structuur en het toevoegen van regelbeheerobjecten. Aan die regelbeheerobjecten kunnen vervolgens de toepasbare regels worden gehangen.

De documentatie voor het toepasbaar maken van activiteiten is beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl


Must
TR21 Kunnen genereren van toepasbare regels in STTR-formaat Het kunnen genereren van een STTR-bestand met toepasbare regels volgens de geldende versie van STTR.

Toepasbare regels moeten voldoen aan de Standaard toepasbare regels (STTR).

Voor het vastleggen van toepasbare regels in DSO-LV moet een gemeente in staat zijn valide STTR-bestanden aan DSO-LV aan te bieden.

De documentatie van STTR is beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl


Must
TR22 Kunnen verifiëren van toepasbare regels Het kunnen verifiëren van een STTR-bestand met de verificatieservice van DSO-LV. De verificatie-functie controleert de regels in het bestand en laat weten of de regels aan de standaard voldoen. De bestanden worden bij het controleren niet opgeslagen in het Register toepasbare regels. Om toepasbare regels te kunnen verifiëren is een koppeling nodig tussen het lokale regelbeheersysteem en het digitaal stelsel.

De documentatie van de verificatieservice is beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl

Regels verifiëren Een REST API voor het verifiëren van toepasbare regel-bestanden zonder deze daadwerkelijk op te slaan in het digitale stelsel.


Must
TR23 Kunnen registreren van toepasbare regels Het kunnen registreren, wijzigen en verwijderen van de toepasbare regels in de Registratie Toepasbare Regels van DSO-LV, middels Standaard Toepasbare Regels STTR.

Om toepasbare regels te kunnen registreren is een koppeling nodig tussen het lokale regelbeheersysteem en het digitaal stelsel op basis van de standaard Digikoppeling.

De documentatie van voor het aanleveren van toepasbare regels is beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl


Must
TR24 Kunnen importeren van toepasbare regels Het kunnen importeren van toepasbare regels in STTR-formaat. DSO-LV biedt de mogelijkheid om toepasbare regels als STTR-bestand te downloaden.


Onbepaald
TR25 Kunnen beheren van behandeldienst configuratie Het kunnen beheren van de behandeldienstconfiguratie waarmee een bevoegd gezag een activiteit waarvoor zij verantwoordelijk is kan koppelen aan een behandeldienst.

N.B. Deze functionaliteit is in ontwikkeling bij DSO-LV. Er is mometneel geen documentatie voor beschikbaar op aandeslagmetdeomgevingswet.nl.

  • Nieuwe requirement in versie 1.0. Categorie van prioriteit nader te bepalen


TR30 Kunnen ontsluiten van toepasbare regels voor andere software Het kunnen ontsluiten van toepasbare regels voor andere software anders dan via STTR, o.a. voor hergebruik van de gegevens, het beheren van relaties (bijvoorbeeld met juridische regels) en het kunnen migreren naar andere software.

Enkele mogelijke vormen zijn bestandsuitwisseling, databasetoegang en services.


Onbepaald
TR31 Kunnen presenteren van toepasbare regels voor niet-gebruikers Het kunnen presenteren van toepasbare regels, inclusief alle achterliggende gegevens, aan personen die geen gebruiker van de software zijn.

Het opstellen van goede toepasbare regels vraagt de betrokkenheid van verschillende deskundigen. Het moet mogelijk zijn de toepasbare regels te bespreken met en te laten reviewen door verschillende deskundigen die geen toegang hebben tot de software en ook niet getraind zijn in het gebruiken ervan de software

Enkele mogelijke vormen zijn een document (PDF, Word e.d.) en een webportaal gericht op raadplegen en reviewen in plaats van opstellen en beheren.


Onbepaald
TR32 Kunnen genereren van eigen loket voor checken en aanvragen Deze requirment is vervallen. Buiten scope van het beheren en opstellen van toepasbare regels.


  • Download als CSV