- GEMMA Online
- SOR Componenten overzicht
Leergang GEMMA: aan de slag met de Gemeentelijke Modelarchitectuur
Vergroot je kennis van GEMMA. Meld je vandaag nog aan via de inschrijfpagina op VNG Connect .
SOR Componenten overzicht
| Label | SOR Componenten overzicht | |
| Publiceren | GEMMA Online en redactie | |
| Object ID | 4b84411c-784e-4f2eb-f987-18b47307b47 | |
| Object ID_nl | 4b84411c-784e-4f2eb-f987-18b47307b47 | |
| Original ID | id-4b84411c784e4f2ebf98718b47307b47 | |
| Semanticsearch | sor componenten overzicht |
| Element | Beschrijving | ArchiMate-type |
|---|---|---|
| Abonnementen | De component Abonnementen heeft als doel om organisaties in staat te stellen abonnementen te registreren en beheren. We onderscheiden abonnementen op notificaties en abonnementen op Afname. | ApplicationComponent |
| Abonnementen op afname | Het kunnen registreren en beheren van afnemers en abonnementen op Afname. Zie ook de uitwerking van de component Afname.
Het afnemen van een abonnement is randvoorwaardelijk, ook bij gratis en open services, om een afname service te kunnen gebruiken. Dit geeft enerzijds het nadeel van meer administratieve last maar anderzijds het grotere en belangrijkere voordeel dat gebruikers van de service gericht op de hoogte gebracht kunnen worden van veranderingen aan de service. Opmerking: het gaat hier om een abonnement voor het gebruiken van een afname service door een informatiesysteem. Het is mogelijk en denkbaar dat een dienstenaanbieder met zo'n informatiesysteem afnamediensten zonder abonnement aanbiedt aan derden. In technische zin betekent het afnemen van een abonnement een registratie voor het aansluiten en het daarmee verkrijgen van een API-key. Dit is noodzakelijk om te weten hoe de populatie van aanbieders en afnemers eruit ziet, maar ook hoe zij zich individueel gedragen. Het verplichten van een API-key (en dus het registreren) is een minimale drempel, maar essentieel voor zowel API- als verkeersmanagement (SLA's, quota, throttling, etc.). Opmerking: Het Knooppunt van DSO-LV, dat bestaat uit een deel "gegevensuitwisseling" en "toegang" kan als voorbeeld dienen. |
ApplicationComponent |
| Abonnementen op notificaties | Het kunnen registreren en beheren van abonnementen door organisaties en personen zodat deze genotificeerd worden over gebeurtenissen die betrekking hebben op objectgegevens waarin ze geïnteresseerd zijn. | ApplicationComponent |
| Afname | De component Afname heeft als doel om afnemers in staat te stellen objectgegevens en daarvan afgeleide gegevens af te nemen, zodat ze deze gegevens en afgeleide gegevens kunnen gebruiken in hun eigen processen. Deze component biedt toegang tot alle voor afnemers beschikbare objectgegevens, inclusief meta-gegevens, en tot alle door de objectenregistratie beschikbaar gestelde afgeleide gegevens.
De component Afname biedt services voor informatiesystemen om objectgegevens en afgeleide gegevens af te nemen. |
ApplicationComponent |
| Algemeen | <geen> | Grouping |
| Betalingen | Voor het beheren van de betalingen van betaalde diensten door de gebruikers van die diensten, indien sprake is van betaalde diensten. Betalen kan op verschillende manieren worden ingericht, zoals vooraf, bij afname van de dienst of achteraf.
Betalingen is 1 op 1 gekoppeld met abonnementen. Betalingen levert het betaalmechanisme. |
ApplicationComponent |
| Diensten-catalogus | De component Dienstencatalogus heeft als doel om de diensten van de objectenregistratie te beschrijven en deze beschrijvingen (interactief) te ontsluiten, zodat betrokkenen hier makkelijk en goed kennis van kunnen nemen.
Diensten zijn volgens een gestandaardiseerde beschrijfwijze beschreven en worden middels een gemeenschappelijke gestandaardiseerde publicatiewijze aangeboden om als een geheel te worden ervaren. De uitwisselingsstandaarden en formaten om de gegevens en afgeleide gegevens te benaderen zijn, waar van toepassing, onderdeel van deze beschrijfwijze. Opmerking: De (structuur van de) gegevens en afgeleide gegevens staan beschreven in de gegevenscatalogus. Voor afnemers van diensten wordt een overzicht geboden om te overzien welke diensten beschikbaar zijn. |
ApplicationComponent |
| Gegevens-catalogus | De component Gegevenscatalogus heeft als doel om de in de objectenregistratie beschikbare gegevens en afgeleide gegevens te kunnen beschrijven en deze beschrijving te ontsluiten, zodat bronhouders, afnemers en andere betrokkenen hier kennis van kunnen nemen.
De gegevenscatalogus verbindt definities, toelichtingen en uitleg van objecttypen en gegevenstypen, waardelijsten en gegevens met elkaar. De gegevenscatalogus beschrijft daarmee de betekenis van de gegevens en afgeleide gegevens. De uitwisselingsstandaarden en formaten om de gegevens en afgeleide gegevens te benaderen staan beschreven in de dienstencatalogus. |
ApplicationComponent |
| Gegevens-kwaliteit | Het doel van de component Gegevenskwaliteit is om de afgesproken kwaliteitsindicatoren vast te leggen, te meten en monitoren wat de waarde van deze indicatoren is en zowel de indicatoren als de gemeten waarden beschikbaar te stellen voor bronhouders, afnemers en andere betrokkenen, zoals toezichthouders en beleidsverantwoordelijke.
De kwaliteitsmetingen helpen de bronhouders en afnemers en andere betrokkenen (zoals toezichthouder en beleidsverantwoordelijke) met het krijgen van inzicht en leveren tevens fouten en signalen op die de bronhouder kan gebruiken om de gegevenskwaliteit te verbeteren. Met kwaliteitsmetingen kan de gegevenskwaliteit beoordeeld worden tegen vastgestelde kwaliteitsindicatoren. Het resultaat hiervan wordt inzichtelijk gemaakt. |
ApplicationComponent |
| Interactie | Interactiecomponenten horende bij de objectenregistratie hebben als doel om de diensten en de gegevens van de objectenregistratie aan eindgebruikers (personen in de rol van bronhouder of afnemer) te presenteren en de mogelijkheden te bieden om er mee te interacteren.
De opdrachtgever en opdrachtnemer(s) voor de objectenregistratie kunnen overeenkomen verschillende generieke interactiecomponenten te bieden, bijvoorbeeld een viewer voor het bekijken, zoeken en raadplegen van objectgegevens (inzage), portalen voor het beheren van machtigingen en loketten voor het indienen van terugmeldingen en het beheren van abonnementen. |
ApplicationComponent |
| Inzicht | <geen> | Grouping |
| Machtigingen | De component Machtigingen heeft als doel dat een gebruikersorganisatie een andere organisatie kan machtigen om als gegevensleverancier of gegevensafnemer met bepaalde bevoegdheden voor bepaalde gegevenssoorten op te treden namens de machtigende gebruikersorganisatie.
Alleen een gebruikersorganisatie in de rol van bronhouder kan gegevensleveranciers machtigen. Of machtigen voor afnemers nodig is moet nog blijken. Een machtiging is geldig voor een bepaalde periode, zodat toegang voor de duur van de afspraken en contracten kan worden verleend. |
ApplicationComponent |
| Notificatie | De component Notificatie heeft als doel om afnemers op de hoogte te stellen van voor hen relevante gebeurtenissen die betrekking hebben op objectgegevens, zodat zij kunnen handelen naar die gebeurtenissen.
Notificeren over gebeurtenissen past binnen het concept van eenmalige vastlegging en meervoudig gebruik. Binnen de gegevensuitwisseling zoals die in de gemeenschappelijke overheidsarchitectuur (GO) is voorzien, is de capability van notificeren een uitgangspunt. Het sluit aan op de visie van het GEMMA Gegevenslandschap en Common Ground zoals gemeenten en andere overheden die nu vormgeven en is complementair aan de Haal Centraal gedachte. Een Gebeurtenisgedreven Architectuur heeft onder meer notificaties nodig, omdat daarmee aan afnemers kennis wordt gegeven van een gebeurtenis die heeft geleid tot een wijziging van een object. Voor afnemers kunnen deze gewijzigde gegevens van belang zijn afhankelijk van de eigen processen en eerder gebruik van die gegevens. |
ApplicationComponent |
| Ondersteuning | <geen> | Grouping |
| Opslag | De component Opslag heeft als doel het duurzaam beschikbaar houden van objectgegevens en bijbehorende metagegevens, zodat bronhouders deze gegevens kunnen beheren en zodat de gegevens beschikbaar zijn voor de verstrekker zodat deze ze kan verstrekken aan afnemers in de vorm van gegevens of daarvan afgeleide informatieproducten. | ApplicationComponent |
| Registratie | De component Registratie heeft als doel om bronhouderorganisaties en gemachtigde organisaties in staat te stellen objectgegevens en bijbehorende meta-gegevens te beheren (toevoegen en wijzigen). Deze component biedt de services die bronhouders en gemachtigden daarvoor nodig hebben.
De component Registratie biedt services voor informatiesystemen om objectgegevens te beheren (toe te voegen en te wijzigen). |
ApplicationComponent |
| Terugmelding | De component Terugmelding heeft als doel dat meldingen van afnemers over de juistheid van gegevens geregistreerd kunnen worden en beschikbaar zijn voor bronhouders, zodat zij ze kunnen behandelen.
Overheidspartijen die verplicht gebruik maken van basisregistraties hebben een terugmeldplicht. Zie ‘Eis 2: De afnemers hebben een terugmeldplicht’ Deze component biedt services waarmee afnemers twijfels over de juistheid van gegevens kunnen melden bij de objectenregistratie. |
ApplicationComponent |
| Toegang | Toegang heeft als doel het bewaken van de toegang door te bepalen wie een gebruiker is en wat die gebruiker mag om de gebruiker toegang tot een dienst te verlenen.
De gebruiker kan een persoon of een informatiesysteem zijn. Toegang voor informatiesystemen betreft de toegang tot services (Common Ground laag 2). Toegang voor personen betreft de toegang via interactiecomponenten (Common Ground laag 5). De afbeelding bij het thema Identity & Accessmanagement van de NORA geeft dit goed weer. |
ApplicationComponent |
| Uitvoering | <geen> | Grouping |
| Van | Relatie | Naar | Beschrijving | ArchiMate-type |
|---|---|---|---|---|
| Abonnementen op notificaties | <geen label> | Abonnementen | <geen> | Specialization |
| Abonnementen op afname | <geen label> | Abonnementen | <geen> | Specialization |
Een plaats waar gegevens worden verzameld en vastgelegd.
Het op elkaar reageren door entiteiten.
Een bericht met als doel om iets of iemand ergens van op de hoogte te stellen.
Afkorting van Gemeentelijke Modelarchitectuur. De referentiearchitectuur voor Nederlandse gemeenten, die beschrijft hoe gemeentelijke processen, informatiesystemen, gegevens en infrastructuur samenhangen, en richting geeft aan inrichting en ontwikkeling van de gemeentelijke informatievoorziening.
Een door een applicatie geleverde dienst (te gebruiken via applicatieinterfaces).
Een samenhangend geheel van gegevensverzamelingen, en de daarbij behorende personen, procedures, processen en programmatuur alsmede de voor het informatiesysteem getroffen voorzieningen voor opslag, verwerking en communicatie.
Afkorting van Application Programming Interface. Een standaardmanier waarop systemen gegevens en functionaliteit aanbieden aan andere systemen.
Een component in een netwerk of systeem waar gegevens worden doorgegeven of geanalyseerd, vaak in een informatiestroom.
Het digitaal overdragen van gegevens, bij voorkeur met gebruik van standaarden.
Een prestatie die een dienstverlener levert aan een dienstafnemer.
De actor of applicatie die iets afneemt dat door een aanbieder wordt aangeboden.
Een bericht met als doel om iets of iemand ergens van op de hoogte te stellen.
Een vermogen waarover een organisatie, persoon of systeem beschikt.
De fundamentele concepten of eigenschappen van een systeem in zijn omgeving belichaamd in zijn elementen, relaties en in de principes van zijn ontwerp en evolutie.
Een vastgelegde waarneming of bewering over een eigenschap van een object.
Iets dat binnen of buiten een organisatie is gebeurd en binnen die organisatie of daarbuiten gevolgen heeft.
Een plaats waar gegevens worden verzameld en vastgelegd.
Een natuurlijke persoon die iets gebruikt.