Tips en hulpmiddelen

6 oktober 2025

Het op de agenda krijgen van gemeentelijke architectuur is niet altijd eenvoudig. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat de betekenis en meerwaarde nog onduidelijk is, of omdat bestuurders al veel andere zaken aan hun hoofd hebben. Op GEMMA Online zijn nu een aantal praktische tips voor de architect beschikbaar.

Hoe je binnen een gemeente het meest effectief architectuur kunt ontwikkelen en toepassen, hangt uiteraard sterk af van de lokale context. Toch zijn er wel enkele algemene aandachtspunten. Tips voor de architect noemt een aantal tips waar je in je werk profijt van kunt hebben. Op GEMMA Online is nu ook een aparte pagina Praktijkvoorbeelden waar je kunt lezen waarvoor en hoe gemeenten (delen van) de GEMMA hebben gebruikt. Heb je zelf een goed voorbeeld laat het dan weten via GEMMAOnline@VNG.nl. Hoe meer praktijkvoorbeelden, hoe meer we van elkaar kunnen leren!

Naast tips en voorbeelden is er nu ook een pagina met verschillende soorten hulpmiddelen waar je als architect gebruik van kunt maken: Hulpmiddelen voor de architect. Ook daarbij geldt uiteraard dat je zelf moet beoordelen welk hulpmiddel binnen een bepaalde situatie het meest geschikt is. Werk je binnen je gemeente met een van de genoemde hulpmiddelen dan is het ook leuk als je daarover in de vorm van een praktijkvoorbeeld wat wil vertellen.

Een bijzonder type hulpmiddel zijn de zogenaamde 'idEA-platen'. Dit type platen geeft op een visuele manier inzicht in de samenhang tussen verschillende organisatorische dimensies. Ze maken complexe informatie begrijpelijk en overzichtelijk, waardoor ze uitstekend geschikt zijn als ‘praatplaat’. Zeker wanneer je in gesprek wilt gaan met betrokkenen die weinig affiniteit hebben met architectuur of IT, kan een idEA-plaat een effectief hulpmiddel zijn. Bijvoorbeeld om te bespreken hoe gemeentelijk beleid moet doorwerken in te maken architectuurkeuzes. Toelichting idEA-platen licht toe wat de idEA-methodiek inhoudt en welke platen al beschikbaar zijn voor gebruik. De idEA-plaat Gemeente Nederland verdient hierbij speciale aandacht. Deze plaat toont de verschillende ontwikkelingen waarmee gemeenten te maken hebben en de rol die informatievoorziening daarbij speelt. De plaat, ontwikkeld door een aantal gemeenten en de VNG, is zo vormgegeven dat elke gemeente in Nederland er direct gebruik van kan maken. De plaat is al een aantal keren gebruikt en de ervaringen ermee zijn zeer positief.

Binnen de navigatiestructuur van GEMMA Online zijn de hierboven genoemde pagina’s te bereiken via het menu 'Over GEMMA' met daarin het menu-item 'Werken met GEMMA'. Want bij het uitvoeren van je architectuurwerkzaamheden kijk je natuurlijk altijd eerst wat de GEMMA kan betekenen...

De fundamentele concepten of eigenschappen van een systeem in zijn omgeving belichaamd in zijn elementen, relaties en in de principes van zijn ontwerp en evolutie.

Afkorting van Gemeentelijke Modelarchitectuur. De referentiearchitectuur voor Nederlandse gemeenten, die beschrijft hoe gemeentelijke processen, informatiesystemen, gegevens en infrastructuur samenhangen, en richting geeft aan inrichting en ontwikkeling van de gemeentelijke informatievoorziening.

De betekenis die mensen geven aan gegevens in een context.

Het geheel van mensen, middelen en maatregelen, gericht op de informatiebehoefte van de organisatie.