Datagedreven werken
Onder datagedreven werken verstaan we een manier van werken waarbij beslissingen, processen en beleid worden gebaseerd op data in plaats van op aannames, intuïtie of traditioneel opgedane kennis. Data wordt daarbij systematisch verzameld en geanalyseerd met behulp van statistieken, datavisualisatie en machine learning. Gemeenten kunnen door middel van datagedreven werken zowel de beleidsvorming als de uitvoering verbeteren. Datagedreven werken betekent dat men stuurt op informatie, kennis en menselijke afwegingen waarbij mensen sturen en niet data zelf. De VNG spreekt daarom over ‘opgavegericht en verantwoord datagedreven werken’ (kort: datagedreven werken) in plaats van 'datagestuurd werken'.
"Datagedreven werken is werken op basis van feiten, die gebaseerd zijn op tot informatie verwerkte data, en samen met domeinkennis en kennis uit de samenleving op de juiste manier geïnterpreteerd worden tot bruikbare inzichten en kennis. Om op basis van deze inzichten een zo geïnformeerd mogelijk besluit te nemen, met een hogere waarde voor de samenleving." - VNG-rapport Opgavegericht en verantwoord datagedreven werken
Succesvol datagedreven werken stelt eisen aan de organisatie, informatievoorziening en beschikbare technologie. Binnen de organisatie moet het belang van data worden ingezien, data moet van voldoende kwaliteit zijn en in bruikbare vorm beschikbaar komen en via geschikte IT-voorzieningen zijn te verzamelen, bewaren en analyseren. Dit vereist een een (lange termijn) plan ('datastrategie') dat de visie, doelstellingen, principes en richtlijnen van de gemeente beschrijft met betrekking tot het beheer, gebruik en exploitatie van data.
Architectuur helpt om de noodzakelijke visie en strategie rondom datagedreven werken te ontwikkelen en te realiseren. Datagedreven werken moet daarvoor onderdeel worden van het gemeentelijk informatiebeleid en aansluiten bij gemeentelijke architectuurkeuzes. Bijvoorbeeld om te zorgen dat aanwezige data (ook) in samenhang, betrouwbaar en efficiënt is te gebruiken voor datagedreven doeleinden.
Passend bij het doel van de GEMMA ligt de focus van deze thema-architectuur op architectuuraspecten. Om die te beschrijven wordt dezelfde architectuurindeling gebruikt als bij de GEMMA Basisarchitectuur:
- Strategie en motivatie: (Ook) bij datagedreven werken is het belangrijk om te werken in lijn met gemeentelijke kernwaarden, kwaliteitsdoelen en architectuurprincipes om maximaal waarde te kunnen toevoegen.
- Bedrijfsarchitectuur: Kennis van gemeentelijke processen, bedrijfsfuncties en bedrijfsobjecten is nodig om gericht datagedreven te kunnen werken.
- Informatiearchitectuur: Overzicht van en inzicht in aanwezige applicaties en data is nodig om data gericht te ontsluiten, integreren en analyseren.
- Technische architectuur: Verzamelen, bewaren, verwerken en analyseren van data vereist daarvoor geschikte technologiecomponenten en technologieservices.
Naast architectuurvragen hebben gemeenten uiteraard ook allerlei andere vragen over datagedreven werken. Inkopen vanuit de markt of zelf oplossingen (laten) maken? Bestaande lokale oplossingen richting de cloud migreren? De huidige inrichting van het datawarehouse meer in lijn met het Gemeentelijk Gegevensmodel brengen? Zowel op landelijk als gemeentelijk niveau zijn er publicaties en samenwerkingen om gemeenten daarbij te ondersteunen. Het blok 'Meer informatie' bevat verwijzingen naar een aantal van die bronnen.
Producten
Meer informatie
VNG:
- Datastrategie: handvatten voor het opstellen van een gemeentelijke datastrategie (2024)
- Datastrategie: opgavegericht en verantwoord datagedreven werken (2023)
- Datagedreven innovatie in gemeenten - Lessen van 18 dataprojecten (2021)
- Ontwikkelmodel datagedreven gemeente Ontwikkelmodel datagedreven gemeente (2020)
- Kennisnetwerk Data en Samenleving: Een community voor datagedreven gemeenten (Pleio)
Overheid:
- Praktijkvoorbeeld Zo werkt Ede aan datavolwassenheid
- Overzicht data-initiatieven overheidsorganisaties
- Data gedreven werken: wat is er voor nodig?
- Tools om datagedreven te werken
- Van een glossy tot een dataloket: hoe gemeenten hun organisatie meenemen in datagedreven werken
- E-learning 'Datagedreven werken' (inloggen nodig)