Beste bezoeker,

op dit moment wordt er een nieuwe release doorgevoerd op GEMMA Online. Hierdoor is de omgeving tijdelijk niet beschikbaar.

Vragen? Stuur een e-mail naar gemmaonline@vng.nl

Met vriendelijke groet, Kenniscentrum Architectuur VNG Realisatie

GEMMA kennismodel

Versie door Peterm (overleg | bijdragen) op 1 jun 2022 om 09:14
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Laatst bewerkt: 1 juni 2022, 09:14:58

Wat is een (semantisch) kennismodel

Een kennismodel of metamodel beschrijft de architectuurobjecten en hun onderlinge samenhang. Bijvoorbeeld applicatieservices of applicatiefuncties. Het kennismodel is weergegeven in de concepten zoals gedefinieerd in de ArchiMate conventie.

Het GEMMA kennismodel toont de ArchiMate concepten die gebruikt worden voor het beschrijven van de informatievoorziening van het gemeentelijk domein. Het kennismodel fungeert tevens als basis voor de inrichting van deze wiki. Hierdoor wordt de kennis uit GEMMA 2.0 semantisch en kan als zodanig beter beheerbaar en toegankelijk gemaakt.

GEMMA modellering

Op GEMMA modellering wordt ingezoomd op de de modellering achter de GEMMA views.

Softwarecatalogus ArchiMate exportbestanden (AMEFF)

Gemeenten en leveranciers kunnen met de Softwarecatalogus een exportbestand opvragen van de GEMMA architectuur met daarin hun eigen applicatielandschap of portfolio opgenomen.

Op de pagina Softwarecatalogus AMEFF export is gedocumenteerd hoe het ArchiMate exportbestand eruitziet. U vind daar onder andere hoe de door u geregistreerde pakketten, de pakketversies en de koppelingen uit de Softwarecatalogus zijn verbonden met het GEMMA architectuurmodel:

View van GEMMA kennismodel

View van het GEMMA kennismodel en onder de view een tabel met alle gebruikte concepten en definities In deze view van het GEMMA kennismodel zijn alle in de GEMMA uitgewerkte ArchiMate element- en relatietypen weergegeven.

ArchiMateNote ArchiMateNote Motivatie Een document dat een set van regels bevat die beschrijven hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren Een standaard wordt gemodelleerd met het Archimate concept constraint, een beperking van de ontwerpruimte voor het realiseren van 'iets' Eigenschappen van een standaard * GEMMA type='Standaard' * GEMMA status - Status van de standaard op de GEMMA standaardenlijst. Alleen standaarden met status 'In gebruik' worden opgenomen in de Softwarecatalogus * URL - Website met meer informatie over de standaard * Afkorting - Afgekorte aanduiding voor de naam van de standaard * Beheerder - Organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de standaard * Compliancy - Compliancy instrument waarmee kan worden aangetoond dat een pakket de standaard correct heeft implementeerd * Compliancy URL - Website met meer informatie over het compliancy instrument * Grondslag - is het gebruik van de standaard verplicht op basis van wettelijke gebruik van een voorziening of de Pas-toe-of-leg-uit lijst (Constraint) Standaard Uitgangspunten zijn algemene regels en richtlijnen, en zijn bedoeld voor: * langdurig gebruik en worden zelden aangepast, * de ondersteuning van het informeren en bereiken van de missie van een organisatie. (Principle) Uitgangspunt ArchiMateNote Technologielaag ArchiMateNote Bedrijfslaag Een bedrijfsobject is een passief element dat vanuit bedrijfsperspectief relevantie heeft. (BusinessObject) Bedrijfsobject Een bedrijfssamenwerking is een (tijdelijke) samenstelling van twee of meer bedrijfsrollen resulterend in een specifiek collectief gedrag in een bepaalde context. (BusinessCollaboration) Bedrijfssamenwerking Een bedrijfsproces is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een volgordelijkheid van activiteiten en dat tot doel heeft een gedefinieerde verzameling producten of bedrijfsservices te produceren. (BusinessProcess) Bedrijfsproces Een bedrijfsactor is een organisatorische eenheid die in staat is bepaald (actief) gedrag te vertonen. (BusinessActor) Actor Een bedrijfsrol is de verantwoordelijkheid voor specifiek gedrag waar een bedrijfsactor aan toegewezen kan worden. (BusinessRole) Rol Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties). Eigenchappen van bedrijfsfunctie * GEMMA type ='Bedrijfsfunctie' * Een bedrijfsfunctie kan meerdere sub bedrijfsfuncties hebben. Sub bedrijfsfuncties hebben geen eigenschap GEMMA type (BusinessFunction) Bedrijfsfunctie ArchiMateNote Applicatielaag Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren. (ApplicationComponent) Applicatiecomponent Een applicatie-interface beschrijft hoe een component kan koppelen met zijn omgeving (ApplicationInterface) Applicatie-interface Een applicatieservice ontsluit functionaliteit naar afnemers van die functionaliteit. Een voorbeeld van een applicatieservice is de 'Aanmaken zaak' service. (ApplicationService) Applicatieservice ArchiMateNote Groeperen ArchiMateNote Voor een overzichtelijker kennismodel wordt het gebruik van groepen niet getoond. Voor groepengeldt: * Een groep kan alle concepten groeperen * Alle concepten kunnen zichzelf groeperen Grouping Groep SpecializationRelationship AssociationRelationship is gerelateerd aan AggregationRelationship SpecializationRelationship TriggeringRelationship ServingRelationship AccessRelationship RW AssignmentRelationship Heeft toegang tot een bedrijfsobject en: * Is verantwoordelijk voor * is eigenaar van * is beheerder van * is raadpleger van (AccessRelationship) W AssignmentRelationship SpecializationRelationship AssignmentRelationship AccessRelationship RW ServingRelationship CompositionRelationship FlowRelationship gegevensuitw- isseling RealizationRelationship RealizationRelationship AssignmentRelationship RealizationRelationship ServingRelationship ServingRelationship ServingRelationship ServingRelationship AggregationRelationship Deze svg is op 05-07-2022 11:44:48 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2022 ArchiXL. ArchiMedes 05-07-2022 11:44:48 CEST
Element Beschrijving Elementtype
Actor Een bedrijfsactor is een organisatorische eenheid die in staat is bepaald (actief) gedrag te vertonen.BusinessActor
Applicatie-interface Een applicatie-interface beschrijft hoe een component kan koppelen met zijn omgevingApplicationInterface
Applicatiecomponent Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren.ApplicationComponent
Applicatieservice Een applicatieservice ontsluit functionaliteit naar afnemers van die functionaliteit. Een voorbeeld van een applicatieservice is de 'Aanmaken zaak' service.ApplicationService
Bedrijfsfunctie Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties).

Eigenchappen van bedrijfsfunctie

  • GEMMA type ='Bedrijfsfunctie'
  • Een bedrijfsfunctie kan meerdere sub bedrijfsfuncties hebben. Sub bedrijfsfuncties hebben geen eigenschap GEMMA type
BusinessFunction
Bedrijfsobject Een bedrijfsobject is een passief element dat vanuit bedrijfsperspectief relevantie heeft.BusinessObject
Bedrijfsproces Een bedrijfsproces is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een volgordelijkheid van activiteiten en dat tot doel heeft een gedefinieerde verzameling producten of bedrijfsservices te produceren.BusinessProcess
Bedrijfssamenwerking Een bedrijfssamenwerking is een (tijdelijke) samenstelling van twee of meer bedrijfsrollen resulterend in een specifiek collectief gedrag in een bepaalde context.BusinessCollaboration
Groep Grouping
Rol Een bedrijfsrol is de verantwoordelijkheid voor specifiek gedrag waar een bedrijfsactor aan toegewezen kan worden.BusinessRole
Standaard Een document dat een set van regels bevat die beschrijven hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren

Een standaard wordt gemodelleerd met het Archimate concept constraint, een beperking van de ontwerpruimte voor het realiseren van 'iets'

Eigenschappen van een standaard

  • GEMMA type='Standaard'
  • GEMMA status - Status van de standaard op de GEMMA standaardenlijst. Alleen standaarden met status 'In gebruik' worden opgenomen in de Softwarecatalogus
  • URL - Website met meer informatie over de standaard
  • Afkorting - Afgekorte aanduiding voor de naam van de standaard
  • Beheerder - Organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de standaard
  • Compliancy - Compliancy instrument waarmee kan worden aangetoond dat een pakket de standaard correct heeft implementeerd
  • Compliancy URL - Website met meer informatie over het compliancy instrument
  • Grondslag - is het gebruik van de standaard verplicht op basis van wettelijke gebruik van een voorziening of de Pas-toe-of-leg-uit lijst
Constraint
Uitgangspunt Uitgangspunten zijn algemene regels en richtlijnen, en zijn bedoeld voor:
  • langdurig gebruik en worden zelden aangepast,
  • de ondersteuning van het informeren en bereiken van de missie van een organisatie.
Principle

View van GEMMA kennismodel uitgebreid

In het GEMMA kennismodel uitgebreid wordt aanvullendop de in de GEMMA gemodelleerde ArchiMate elementen beschreven:

  • de gewensde uitbreidingen op de GEMMA, waaronder het toevoegen van de infrastructuur
  • de elementen en relaties die gebruikt worden in projectarchitecturen. Een projectarchitectuur kan volledig Archimate gebruiken.


ArchiMateNote ArchiMateNote Bedrijfslaag Een bedrijfsobject is een passief element dat vanuit bedrijfsperspectief relevantie heeft. (BusinessObject) Bedrijfsobject Een product is de coherente verzameling van diensten, vergezeld van een contract of verzameling overeenkomsten, die in zijn geheel wordt aangeboden aan (interne of externe) klanten. (Product) Product / voorziening BusinessInterface Kanaal Een dienst voorziet in de behoefte van een klant binnen of buiten de organisatie. (BusinessService) Dienst Een bedrijfssamenwerking is een (tijdelijke) samenstelling van twee of meer bedrijfsrollen resulterend in een specifiek collectief gedrag in een bepaalde context. (BusinessCollaboration) Bedrijfssamenwerking Een bedrijfsactor is een organisatorische eenheid die in staat is bepaald (actief) gedrag te vertonen. (BusinessActor) Actor Een gebeurtenis is iets dat gebeurt (intern of extern) en gedrag beïnvloedt (bv. bedrijfsprocessen en bedrijfsfuncties) (BusinessEvent) Gebeurtenis Een bedrijfsrol is de verantwoordelijkheid voor specifiek gedrag waar een bedrijfsactor aan toegewezen kan worden. (BusinessRole) Rol Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties). Eigenchappen van bedrijfsfunctie * GEMMA type ='Bedrijfsfunctie' * Een bedrijfsfunctie kan meerdere sub bedrijfsfuncties hebben. Sub bedrijfsfuncties hebben geen eigenschap GEMMA type (BusinessFunction) Bedrijfsfunctie Een bedrijfsproces is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een volgordelijkheid van activiteiten en dat tot doel heeft een gedefinieerde verzameling producten of bedrijfsservices te produceren. (BusinessProcess) Bedrijfsproces ArchiMateNote Motivatie Een document dat een set van regels bevat die beschrijven hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren Een standaard wordt gemodelleerd met het Archimate concept constraint, een beperking van de ontwerpruimte voor het realiseren van 'iets' Eigenschappen van een standaard * GEMMA type='Standaard' * GEMMA status - Status van de standaard op de GEMMA standaardenlijst. Alleen standaarden met status 'In gebruik' worden opgenomen in de Softwarecatalogus * URL - Website met meer informatie over de standaard * Afkorting - Afgekorte aanduiding voor de naam van de standaard * Beheerder - Organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de standaard * Compliancy - Compliancy instrument waarmee kan worden aangetoond dat een pakket de standaard correct heeft implementeerd * Compliancy URL - Website met meer informatie over het compliancy instrument * Grondslag - is het gebruik van de standaard verplicht op basis van wettelijke gebruik van een voorziening of de Pas-toe-of-leg-uit lijst (Constraint) Standaard Uitgangspunten zijn algemene regels en richtlijnen, en zijn bedoeld voor: * langdurig gebruik en worden zelden aangepast, * de ondersteuning van het informeren en bereiken van de missie van een organisatie. (Principle) Uitgangspunt Beschrijving van dat wat nodig is om een doel te bereiken (Requirement) Requirement ArchiMateNote Technologielaag TechnologyInterface Infrastructuurinterface Device Device TechnologyFunction Infrastructuurfunctie TechnologyService Infrastructuurservice Artifact Artifact Node Node SystemSoftware Systeemsoftware ArchiMateNote Applicatielaag Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren. (ApplicationComponent) Applicatiecomponent ApplicationProcess Applicatieproces Een samenhangende groep interne gedragingen van een applicatiecomponent. Een voorbeeld van een applicatiefunctie is de Raadplegen zaakdocumenten functie. (ApplicationFunction) Applicatiefunctie Een applicatie-interface beschrijft hoe een component kan koppelen met zijn omgeving (ApplicationInterface) Applicatie-interface ApplicationEvent Applicatie-event Een applicatieservice ontsluit functionaliteit naar afnemers van die functionaliteit. Een voorbeeld van een applicatieservice is de 'Aanmaken zaak' service. (ApplicationService) Applicatieservice Een gegevensobject is een passief element dat geschikt is voor geautomatiseerde verwerking. (DataObject) Gegevensobject ArchiMateNote Legenda ArchiMateNote In projectarchitectuur, niet in GEMMA ArchiMateNote Wens, nu niet in GEMMA(vervaagde kleur) ArchiMateNote Groeperen ArchiMateNote Voor een overzichtelijker kennismodel wordt het gebruik van groepen niet getoond. Voor groepengeldt: * Een groep kan alle concepten groeperen * Alle concepten kunnen zichzelf groeperen Grouping Groep AssociationRelationship is gerelateerd aan AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AssignmentRelationship ServingRelationship ServingRelationship AggregationRelationship AssignmentRelationship TriggeringRelationship Heeft toegang tot een bedrijfsobject en: * Is verantwoordelijk voor * is eigenaar van * is beheerder van * is raadpleger van (AccessRelationship) W AssignmentRelationship SpecializationRelationship AssignmentRelationship AccessRelationship RW ServingRelationship SpecializationRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship RealizationRelationship ServingRelationship AccessRelationship RW SpecializationRelationship AssignmentRelationship ServingRelationship ServingRelationship AssignmentRelationship RealizationRelationship AccessRelationship RW ServingRelationship ServingRelationship ServingRelationship RealizationRelationship CompositionRelationship AssignmentRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship CompositionRelationship FlowRelationship gegevensuitw- isseling AssignmentRelationship RealizationRelationship RealizationRelationship TriggeringRelationship RealizationRelationship RealizationRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship ServingRelationship RealizationRelationship AggregationRelationship ServingRelationship AccessRelationship RW AssignmentRelationship RealizationRelationship ServingRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship ServingRelationship AccessRelationship W ServingRelationship ServingRelationship ServingRelationship RealizationRelationship AggregationRelationship Deze svg is op 05-07-2022 11:44:50 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2022 ArchiXL. ArchiMedes 05-07-2022 11:44:50 CEST


Element Beschrijving ToelichtingElementtype
Actor Een bedrijfsactor is een organisatorische eenheid die in staat is bepaald (actief) gedrag te vertonen.
    Bron: ArchiMate 2.1
BusinessActor
Applicatie-event
    ApplicationEvent
    Applicatie-interface Een applicatie-interface beschrijft hoe een component kan koppelen met zijn omgeving
      Bron: ArchiMate 2.1
    ApplicationInterface
    Applicatiecomponent Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren.
      Bron: ArchiMate 2.1
    ApplicationComponent
    Applicatiefunctie Een samenhangende groep interne gedragingen van een applicatiecomponent. Een voorbeeld van een applicatiefunctie is de Raadplegen zaakdocumenten functie.
      Bron: ArchiMate 2.1
    ApplicationFunction
    Applicatieproces
      ApplicationProcess
      Applicatieservice Een applicatieservice ontsluit functionaliteit naar afnemers van die functionaliteit. Een voorbeeld van een applicatieservice is de 'Aanmaken zaak' service.
        Bron: ArchiMate 2.1
      ApplicationService
      Artifact
        Artifact
        Bedrijfsfunctie Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties).

        Eigenchappen van bedrijfsfunctie

        • GEMMA type ='Bedrijfsfunctie'
        • Een bedrijfsfunctie kan meerdere sub bedrijfsfuncties hebben. Sub bedrijfsfuncties hebben geen eigenschap GEMMA type
          Bron: ArchiMate 2.1
        BusinessFunction
        Bedrijfsobject Een bedrijfsobject is een passief element dat vanuit bedrijfsperspectief relevantie heeft.
          Bron: ArchiMate 2.1
        BusinessObject
        Bedrijfsproces Een bedrijfsproces is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een volgordelijkheid van activiteiten en dat tot doel heeft een gedefinieerde verzameling producten of bedrijfsservices te produceren.
          Bron: GEMMA procesarchitectuur 3.0
        BusinessProcess
        Bedrijfssamenwerking Een bedrijfssamenwerking is een (tijdelijke) samenstelling van twee of meer bedrijfsrollen resulterend in een specifiek collectief gedrag in een bepaalde context.
          Bron: ArchiMate 2.1
        BusinessCollaboration
        Device
          Device
          Dienst Een dienst voorziet in de behoefte van een klant binnen of buiten de organisatie.
            Bron: ArchiMate 2.1
          BusinessService
          Gebeurtenis Een gebeurtenis is iets dat gebeurt (intern of extern) en gedrag beïnvloedt (bv. bedrijfsprocessen en bedrijfsfuncties)
            Bron: ArchiMate 2.1
          BusinessEvent
          Gegevensobject Een gegevensobject is een passief element dat geschikt is voor geautomatiseerde verwerking.
            Bron: ArchiMate 2.1
          DataObject
          Groep
            Bron: GEMMA 2
          Grouping
          Infrastructuurfunctie
            TechnologyFunction
            Infrastructuurinterface
              TechnologyInterface
              Infrastructuurservice
                TechnologyService
                Kanaal
                  BusinessInterface
                  Node
                    Node
                    Product / voorziening Een product is de coherente verzameling van diensten, vergezeld van een contract of verzameling overeenkomsten, die in zijn geheel wordt aangeboden aan (interne of externe) klanten.
                      Bron: ArchiMate 2.1
                    Product
                    Requirement Beschrijving van dat wat nodig is om een doel te bereiken
                      Requirement
                      Rol Een bedrijfsrol is de verantwoordelijkheid voor specifiek gedrag waar een bedrijfsactor aan toegewezen kan worden.
                        Bron: ArchiMate 2.1
                      BusinessRole
                      Standaard Een document dat een set van regels bevat die beschrijven hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren

                      Een standaard wordt gemodelleerd met het Archimate concept constraint, een beperking van de ontwerpruimte voor het realiseren van 'iets'

                      Eigenschappen van een standaard

                      • GEMMA type='Standaard'
                      • GEMMA status - Status van de standaard op de GEMMA standaardenlijst. Alleen standaarden met status 'In gebruik' worden opgenomen in de Softwarecatalogus
                      • URL - Website met meer informatie over de standaard
                      • Afkorting - Afgekorte aanduiding voor de naam van de standaard
                      • Beheerder - Organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de standaard
                      • Compliancy - Compliancy instrument waarmee kan worden aangetoond dat een pakket de standaard correct heeft implementeerd
                      • Compliancy URL - Website met meer informatie over het compliancy instrument
                      • Grondslag - is het gebruik van de standaard verplicht op basis van wettelijke gebruik van een voorziening of de Pas-toe-of-leg-uit lijst
                        Bron: NORA 3.0
                      Constraint
                      Systeemsoftware
                        SystemSoftware
                        Uitgangspunt Uitgangspunten zijn algemene regels en richtlijnen, en zijn bedoeld voor:
                        • langdurig gebruik en worden zelden aangepast,
                        • de ondersteuning van het informeren en bereiken van de missie van een organisatie.
                          Bron: The Open Group
                        Principle