Thema Architectuur Mobiel


Inleiding

Totstandkoming

Dit katern is tot stand gekomen in het kader van de Digitale Agenda 2020 door een werkgroep van KING en de gemeente Woerden. Het katern bouwt voort op de GEMeentelijke Model Architectuur (GEMMA) en sluit daarbij zoveel mogelijk aan op bestaande architecturen binnen de overheid en in het bijzonder de gemeenten.

Onze dank gaat in het bijzonder ook uit aan de gemeente Woerden die heeft geholpen bij het formuleren van de opdracht, de Inwonercloud als voorbeeld heeft aangedragen en actief heeft meegedacht over de uitgagingen in het mobiele domein. Ook gaat onze dank uit aan de gemeente Delft die een substantiële bijdrage heeft geleverd bij de review en daarmee het afronden van het katern.

Opdracht

Vanuit het Gemeentelijk Portfolio Overleg (GPO) is onder meer vanuit het project Inwonercloud (gemeente Woerden) gevraagd de ontwikkelingen rondom apps te verkennen; het gaat hierbij in het bijzonder om:

  1. Kwaliteitsborging van bestaande en toekomstige apps. Denk hierbij aan bundeling van bestaande appstores en/óf certificering van gemeentelijke apps;
  2. Vergroten van de bruikbaarheid en interoperabiliteit van gemeentelijke apps door opstellen/aanpassen/toepassen van koppelvlakstandaarden met backoffice systemen bij gemeenten en/of zorgaanbieders;
  3. Vergroten van de bruikbaarheid en interoperabiliteit van gemeentelijke informatiebronnen en transactiemogelijkheden voor toepassingen van anderen;
  4. Positionering van het fenomeen “apps” in op het softwarelandschap/architectuurmodellen van gemeenten.

Dit heeft geleid tot een project dat als resultaat een referentiearchitectuur/katern binnen de GEMMA oplevert met een verbijzondering van de GEMMA voor mobiele applicaties. Het resultaat kan worden samenvat als:


Een referentiearchitectuur binnen de GEMMA voor het gebruik van het mobiele kanaal en het beschikbaar stellen en standaardiseren van de gemeentelijke informatievoorziening ten behoeve van het mobiele kanaal.

Binnen deze architectuur is specifiek gevraagd naar aanvullende richtinggevende principes, kaders, richtlijnen en standaarden.

Scope

De architectuur in dit katern bouwt voor op de bestaande referentiearchitectuur van de GEMMA en sluit maximaal aan op andere bestaande architecturen binnen de overheid. De scope is echter breder dan de meeste bestaande architecturen die zich of op een specifieke doelgroep richten, of bijvoorbeeld een zware focus op de techniek leggen. De basis van voor de mobiele informatievoorziening wordt gevormd door de gemeentelijke informatiearchitectuur, deze is reeds beschreven (zie 11). In dit katern wordt er daarom alleen gerefereerd naar, en de aangesloten op deze informatiearchitectuur. Daarmee is de scope van deze architectuur:


De verbinding tussen de gemeentelijke informatievoorziening, de informatievoorziening buiten het gemeentelijk domein (zorg, sociaal, etc.) en de gebruikers van de gemeentelijke informatie. Dit omvat het mobiele kanaal, de mobiele apparaten, mobiele applicaties en de gebruikersgroepen


In scope:

  • Inwoners, ondernemers, medewerkers, ketenpartners en bestuurders als doelgroepen van mobiele toepassingen;
  • Het mobiele kanaal;
  • Mobiele applicaties;
  • Mobiele apparaten – zoals tablets en smartphones;
  • De aansluiting van mobiele applicaties op de gemeentelijke informatie (a.h.v. de gegevensarchitectuur);
  • Informatiebeveiligingsaspecten op het (mobiele) kanaal, mobiele applicaties en mobiele apparaten;

Buiten scope:

  • Overige kanalen (web, balie, telefoon, etc.) en het kiezen of implementeren van een kanaalstrategie;
  • Het beschikbaar stellen van gemeentelijke informatie via digitale diensten – dit wordt beschreven in het gemeentelijke applicatielandschap 11;
  • Het verzamelen van informatie uit het gebruik van mobiele apparaten. Denk hierbij aan customer journeys maar ook sensor data;
  • Laptops als mobiel apparaten (dit valt onder ‘reguliere’ webapplicaties en eventueel onder responsive apps);
  • App ontwikkeling en de software architectuur mobiele applicaties – waar mogelijk worden hier wel referenties gelegd naar bestaande software architecturen voor mobiele applicaties. KING zal de ontwikkeling niet zelf doen, maar zal dit overlaten aan de markt. In dit katern wordt er daarom volstaan met richtlijnen voor de te ontwikkelen mobiele applicaties (die bijvoorbeeld in aanbestedingen gebruikt kunnen worden).
  • Beleid en keuzes voor mobiele apparaten;
  • Internet of Things (IoT) en embedded devices;
  • Social media.

Figuur 2: Context van de mobiele architectuur op bladzijde 10 visualiseert deze scope.

De architectuur dekt alle gemeentelijke domeinen af. In de voorbeelden worden in het bijzonder de sociale, ruimtelijke, bestuurlijke en veiligheidsdomeinen gebruikt.

Deelnemers

Vaste werkgroep KING

  • André Plat, projectleider en product owner
  • Arwin van den Bos, KING-architect en penvoerder van de werkgroep
  • Toine Schijvenaars, KING-architect
  • Arnoud Quanjer, KING-architect

Deelnemers

  • Karolijn van den Heuvel, gemeente Woerden
  • Eric van Eijk, gemeente Woerden
  • Hans Harskamp, gemeente Woerden
  • Edwin Coster, gemeente Delft

Leeswijzer

Het katern begint met het definiëren van het beschouwingsgebied, de visie en de relatie met de GEMMA en NORA. De onderdelen mobiele keten beschrijft de verschillende schakels in de mobiele keten waar het katern dieper op in gaat. In de hieropvolgende paragrafen worden deze schakels in context geplaatst en wordt de architectuur hiervan in samenhang beschreven.

De hieropvolgende hoofdstukken geven de achtergrond waar de mobiele architectuur op gebaseerd is. Als eerst worden de bestaande architecturen besproken. Vervolgens worden de principes uit de NORA en GEMMA gerelateerd aan het mobiele domein en zijn specifieke principes voor de mobiele architectuur uitgewerkt. Tenslotte worden in de bijlagen enkele (actuele) voorbeelden genoemd, is er een template gemaakt voor de registratie van mobiele toepassingen binnen de gemeente en is er een uitgebreide referentielijst opgenomen.

Samenvatting

Deze versie van dit katern is een eerste beschrijving van het mobiele domein binnen gemeenten naar aanleiding van een verkenning van architecturen en keuzes voor het gemeentelijk domein hierin. Er is een startbijeenkomst belegd in de gemeente Woerden en gemeenten zijn via de nieuwsbrief uitgenodigd deel te nemen. Vooralsnog is vooral door de gemeenten Woerden en de Delft meegedacht op deze versie, die door KING de komende 6 maanden getoetst wordt als start om te laten gebruiken door informatie-managers en –architecten bij de lokale overheid.

Inhoudelijk is geïnventariseerd welke beschrijvingen voor mobiele overheid al aanwezig waren en is verbinding gelegd binnen KING met lopende ‘trajecten’, waaronder het gegevenslandschap en API-strategie. Geboden worden architectuurprincipes, een beschrijving van de ‘lagen’ in de mobiele keten en een afwegingskader voor de inzet van het kanaal mobiel, i.c. mobiele applicaties.

Informatie-managers en –architecten worden uitgenodigd deze versie te gebruiken en hun bevindingen, verzoeken om nadere uitwerking e.d. te delen met het projectteam. Hiervoor zijn GEMMA Online, Pleio en e-mail beschikbaar.

Dit katern geeft gemeenten en leveranciers een handvat voor het ontwikkelen van toepassingen in het mobiele kanaal. Kennis over mobiele toepassingen en aansluiting bij de gemeentelijke architectuur en standaarden staan hiervoor in dit katern beschreven.