Beste bezoeker,

op dit moment wordt er een nieuwe release doorgevoerd op GEMMA Online. Hierdoor is de omgeving tijdelijk niet beschikbaar.

Vragen? Stuur een e-mail naar gemmaonline@vng.nl

Met vriendelijke groet, Kenniscentrum Architectuur VNG Realisatie

GEMMA modelleerafspraken en afgeleide relaties

Laatst bewerkt: 30 juni 2021, 14:15:37


In de GEMMA modelleerafspraken staat exact weergegeven welke concepten in de GEMMA gebruikt zijn. In de modelleerafspraken kun je bijvoorbeeld aflezen hoe de hiërarchie in het bedrijfsfunctiemodel is opgebouwd en wat de opbouw is van het applicatiefunctiemodel.

Op basis van dit model zijn tevens de ArchiMate export bestanden uit de Softwarecatalogus van een een gemeente/samenwerking en leverancier gedocumenteerd.

In de onderstaande view is weergegeven welke relaties worden afgeleid ten behoeve van de Softwarecatalogus.


ArchiMateNote Landelijke voorzieningen Een buitengemeentelijk dienst die (indirect) gebruik maakt van een buitengemeentelijk component. (BusinessService) Buitengemeentelijke dienst (Betrouwbare gegevensuitwisseling) De sectorale en landelijke voorzieningen waar gemeenten informatie ophalen, delen en of uitwisselen van gegevens met overheidsorganisaties, ketenpartners, burgers en bedrijven. (ApplicationComponent) Buitengemeentelijk component (MijnOverheid berichtenbox) Een buitengemeentelijk koppelvlak is een applicatieservice van een buitengemeentelijk component waar een gemeente op aansluit. (ApplicationService) Buitengemeentelijke service (Verzenden en ontvangen e-Facturen) ArchiMateNote GEMMA standaardenlijst Een door de beheerder van de standaard uitgebrachte versie. In de GEMMA wordt vastgelegd welke standaardversies aanbevolen of verplicht zijn bij een bepaalde referentiecomponent (Constraint) Standaardversie (TMLO 1.1) Een afspraak tussen organisaties of afdelingen om in specifieke situaties gebruik te maken van een bepaald voorgedefinieerd formaat of protocol. (Constraint) Standaard (Zaak- en documentservices, ..) Indeling van standaarden voor de bouwbaarheid en testbaarheid van een koppeling (Grouping) Gradatiesgroep (Eindproduct, ..) De standaarden worden in een raamwerk geclassificeerd op twee dimensies: * GEMMA domeinarchitectuur * Interoperabiliteitslagen Deze indeling is nog niet beschikbaar (Constraint) Classificatie-framework ArchiMateNote GEMMA De doorsnede van de verzameling generieke functionaliteit van domein en doelgroep (ApplicationFunction) Domein en doelgroep Applicatiefunctie met onderscheidende functionaliteit, getoond in de informatiearchitectuur views. (ApplicationFunction) Applicatiefunctie (Beheren van omgevingsvergunningen) Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties). De bedrijfsfuncties, detailniveau dat getoond wordt in het bedrijfsfunctiemodel (BusinessFunction) Bedrijfsfunctie (Producten- en dienstenrealisatie RD) [[Definitie referentiecomponent]]: een referentiecomponent is een type applicatiecomponent. Tussen haakjes getoond een voorbeeld van een referentiecomponent, de [[Zaakafhandelcomponent]] De ArchiMate definitie van een applicatiecomponent is vervolgens: Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren. (ApplicationComponent) Referentiecomponent (VTH- component) Sub applicatiefuncties gegroepeerd door applicatiefunctie. (ApplicationFunction) Sub Applicatiefunctie (Aanmaken zaak, gegevensuitwisseling) Onderverdeling van een bedrijfsfunctie in subfuncties. Wordt alleen getoond in de domeinarchitecturen. (BusinessFunction) Sub Bedrijfsfunctie (Openbare informering) De doelgroep is een ordening van de gemeentelijke applicatiefuncties. (Grouping) Doelgroep (gemeente, ..) De lagen van het bedrijfsfunctiemodel (BusinessFunction) Hoofdbedrijfsfunctie (Laag Uitvoering) Onderverdeling van de uitvoeringslaag in domeinspecifieke uitvoering (BusinessFunction) Hoofdbedrijfsfunctie en domein (uitvoering sociaal) Onderverdeling van een bedrijfsfunctie in subsubfuncties. (BusinessFunction) SubSub bedrijfsfunctie (producten en diensten publicatie) Een domein is een afgebakende groep bedrijfsfuncties die in de gemeentelijke praktijk vaak in samenhang worden ingericht en gebruikt (Grouping) Domein (ruimtelijk domein, ..) RealizationRelationship ServingRelationship Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus. Regel voor afleiden: * Maakt tussen de Buitengemeentelijke component een relatie met de standaard, wanneer geldt dat één van de buitengemeentelijke koppelvlakken deze standaard voorschrijft. * Deze relatie bestaat niet in het model, alleen in de Softwarecatalogus (AssociationRelationship) Afgeleide landelijke koppelvlakstan- daard RealizationRelationship Gebruikte standaard ServingRelationship SpecializationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship ServingRelationship ServingRelationship ServingRelationship AggregationRelationship Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus. De functionaliteit toegewezen aan een referentiecomponent wordt gebruikt door één of meerdere doelgroepen (AssociationRelationship) Doelgroepfilter Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus. Een referentiecomponent wordt gebruikt in één of meerdere domeinen (AssociationRelationship) Domeinfilter AssociationRelationship Bedrijfsfunctiefilter (hierarchie) AssignmentRelationship AssignmentRelationship Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus. Regel voor afleiden: * Als een referentiecomponent een "Aanbevolen of verplicht" relatie met een standaard heeft, maak dan een "Aanbevolen of verplicht" relatie met alle onderliggende standaardversies waarvoor geldt dat de GEMMA status in gebruik is. * Deze relatie bestaat niet in het model, alleen in de Softwarecatalogus (AssociationRelationship) Afgeleide aanbevolen of verplichte standaardversie Met de relatie worden de voor een referentiecomponent verplichte of aanbevolen standaarden aangewezen. (RealizationRelationship) Verplicht/Aanbevolen AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship Deze svg is op 22-04-2021 21:23:21 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2021 ArchiXL. ArchiMedes 22-04-2021 21:23:21 CEST


Elementen

Element Beschrijving ToelichtingElementtype
Applicatiefunctie (Beheren van omgevingsvergunningen) Applicatiefunctie met onderscheidende functionaliteit, getoond in de informatiearchitectuur views.
    Applicatiefunctie wordt door minimaal één (sub)(sub)bedrijfsfunctie gebruikt. Een referentiecomponent kan zijn toegekent aan meerdere applicatiefuncties. Een applicatiefunctie heeft in principe 1 referentiecomponent, maar meer kan. Eigenchappen van applicatiefunctie
  • GEMMA type =niet gevuld
  • Documentatie - Definitie van de applicatiefunctie
  • Naam - Naam van de applicatiefunctie
  • Object ID - Unieke sleutel van applicatiefunctie , GUID overgenomen uit KING architectuurtool
ApplicationFunction
Bedrijfsfunctie (Producten- en dienstenrealisatie RD) Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties). De bedrijfsfuncties, detailniveau dat getoond wordt in het bedrijfsfunctiemodel
    Eigenchappen van bedrijfsfunctie
  • GEMMA type ='Bedrijfsfunctie'
  • Documentatie - Definitie van de bedrijfsfunctie
  • Naam - Naam van de bedrijfsfunctie
  • Object ID - Unieke sleutel van bedrijfsfunctie, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
BusinessFunction
Buitengemeentelijk component (MijnOverheid berichtenbox) De sectorale en landelijke voorzieningen waar gemeenten informatie ophalen, delen en of uitwisselen van gegevens met overheidsorganisaties, ketenpartners, burgers en bedrijven.
    Eigenschappen van een buitengemeentelijke component
  • GEMMA type='buitengemeentelijke component'
  • Naam - Naam van de buitengemeentelijke component
  • Documentatie - definitie van de buitengemeentelijke component
  • Object ID - Unieke sleutel van buitengemeentelijke component, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
ApplicationComponent
Buitengemeentelijke dienst (Betrouwbare gegevensuitwisseling) Een buitengemeentelijk dienst die (indirect) gebruik maakt van een buitengemeentelijk component.
    Eigenschappen van een buitengemeentelijke dienst
  • Naam - Naam van de buitengemeentelijke dienst
  • Documentatie - definitie van de buitengemeentelijke dienst
  • Object ID - Unieke sleutel van buitengemeentelijke dienst, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
  • GEMMA type = 'Buitengemeentelijke dienst'
BusinessService
Buitengemeentelijke service (Verzenden en ontvangen e-Facturen) Een buitengemeentelijk koppelvlak is een applicatieservice van een buitengemeentelijk component waar een gemeente op aansluit.
    Eigenschappen van een buitengemeentelijke service
  • GEMMA type = 'Buitengemeentelijke service'
  • Naam - Naam van de buitengemeentelijke service
  • Documentatie - definitie van de buitengemeentelijke service
  • Object ID - Unieke sleutel van buitengemeentelijke service, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
ApplicationService
Classificatie-framework De standaarden worden in een raamwerk geclassificeerd op twee dimensies:
  • GEMMA domeinarchitectuur
  • Interoperabiliteitslagen
Deze indeling is nog niet beschikbaar
    Met het raamwerk wordt bereikt dat:
  • duidelijkheid wordt gecreëerd in welke standaarden gelden;
  • inzicht ontstaat wat de gelijksoortige standaarden zijn en dat dit aantal wordt geminimaliseerd;
Constraint
Doelgroep (gemeente, ..) De doelgroep is een ordening van de gemeentelijke applicatiefuncties.
    Eigenchappen van een doelgroep
  • GEMMA type ='Groep'
  • GEMMA subtype ='Doelgroep'
Grouping
Domein (ruimtelijk domein, ..) Een domein is een afgebakende groep bedrijfsfuncties die in de gemeentelijke praktijk vaak in samenhang worden ingericht en gebruikt
    Eigenchappen van domein
  • GEMMA type ='Groep'
  • GEMMA subtype ='Domein'
Grouping
Domein en doelgroep De doorsnede van de verzameling generieke functionaliteit van domein en doelgroep
    ApplicationFunction
    Gradatiesgroep (Eindproduct, ..) Indeling van standaarden voor de bouwbaarheid en testbaarheid van een koppeling
      Standaarden kunnen als producten worden getypeerd in eindproducten, halffabrikaten, grondstoffen en gegevensstandaarden. Deze typering is een indicatie wat de benodigde inspanning is om de specificatie te completeren om tot een werkende koppeling te komen. Eigenschappen van een gradatie
    • GEMMA type='Groep'
    • GEMMA subtype='Gradaties'
    • Documentatie - Korte omschrijving van de gradatie
    • Naam - Indeling van standaarden voor de bouwbaarheid en testbaarheid van een koppeling op basis van de specificatie
    • Object ID - Unieke sleutel van gradaties, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
    Grouping
    Hoofdbedrijfsfunctie (Laag Uitvoering) De lagen van het bedrijfsfunctiemodel
      Eigenchappen van Sub bedrijfsfunctie zijn gelijk aan die van de bedrijfsfunctie, met als verschil:
    • GEMMA type ='Bedrijfsfunctie laag'
    BusinessFunction
    Hoofdbedrijfsfunctie en domein (uitvoering sociaal) Onderverdeling van de uitvoeringslaag in domeinspecifieke uitvoering
      Eigenchappen van Sub bedrijfsfunctie zijn gelijk aan die van de bedrijfsfunctie, met als verschil:
    • GEMMA type =Bedrijfsfunctie domein'
    BusinessFunction
    Referentiecomponent (VTH-component) Definitie referentiecomponent: een referentiecomponent is een type applicatiecomponent.

    Tussen haakjes getoond een voorbeeld van een referentiecomponent, de Zaakafhandelcomponent

    De ArchiMate definitie van een applicatiecomponent is vervolgens: Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren.
      In de Softwarecatalogus wordt de referentiecomponent gebruikt als de verbinding tussen softwareaanbod leveranciers en softwaregebruik gemeenten. Een softwarepakket kan functionaliteit bieden voor één of meerdere referentiecomponenten, daarmee krijgt u een globaal beeld van de functionaliteit. Eigenschappen van een referentiecomponent
    • GEMMA type='Referentiecomponent'
    • Documentatie - Korte beschrijving van de referentiecomponent
    • Naam - Naam van de referentiecomponent
    • Object ID - Unieke sleutel van referentiecomponent, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
    ApplicationComponent
    Standaard (Zaak- en documentservices, ..) Een afspraak tussen organisaties of afdelingen om in specifieke situaties gebruik te maken van een bepaald voorgedefinieerd formaat of protocol.
      GEMMA kent diverse architectuurproducten waaraan het predikaat 'standaard' is toegekend Eigenschappen van een standaard
    • GEMMA type='Standaard'
    • Documentatie - Korte beschrijving van de standaard
    • Naam - Naam van de standaard
    • Object ID - Unieke sleutel van standaard, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
    • URL - Website met meer informatie over de standaard
    • Afkorting - Afgekorte aanduiding voor de naam van de standaard
    • Beheerder - Organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de standaard
    • Compliancy - Compliancy instrument waarmee kan worden aangetoond dat een pakket de standaard correct heeft implementeerd
    • Compliancy URL - Website met meer informatie over het compliancy instrument
    • Grondslag - is het gebruik van de standaard verplicht op basis van wettelijke gebruik van een voorziening of de Pas-toe-of-leg-uit lijst
    Constraint
    Standaardversie (TMLO 1.1) Een door de beheerder van de standaard uitgebrachte versie. In de GEMMA wordt vastgelegd welke standaardversies aanbevolen of verplicht zijn bij een bepaalde referentiecomponent
      Eigenschappen van een standaarversie
    • GEMMA type='Standaardversie'
    • Naam - Naam van de standaardversie
    • Documentatie - Korte toelichting op de versie van de standaard
    • Object ID - Unieke sleutel van standaardversie, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
    • Versieaanduiding - De versieaanduiding van de standaardversie
    • Status - Aanduiding of de standaardversie in gebruik is of bijvoorbeeld nog in ontwikkeling
      - Einde ondersteuning
      - In gebruik
      - In ontwikkeling
      - Teruggetrokken
    Constraint
    Sub Applicatiefunctie (Aanmaken zaak, gegevensuitwisseling) Sub applicatiefuncties gegroepeerd door applicatiefunctie.
      Eigenchappen van Sub applicatiefunctie zijn gelijk aan die van de applicatiefunctie
    ApplicationFunction
    Sub Bedrijfsfunctie (Openbare informering) Onderverdeling van een bedrijfsfunctie in subfuncties. Wordt alleen getoond in de domeinarchitecturen.
      Eigenchappen van Sub bedrijfsfunctie zijn gelijk aan die van de bedrijfsfunctie, met als verschil:
    • GEMMA type = niet gevuld
    BusinessFunction
    SubSub bedrijfsfunctie (producten en diensten publicatie) Onderverdeling van een bedrijfsfunctie in subsubfuncties.
      Eigenchappen van SubSub bedrijfsfunctie zijn gelijk aan die van de bedrijfsfunctie, met als verschil:
    • GEMMA type = niet gevuld
    BusinessFunction


    Relaties

    Van RelatieNaar Beschrijving ToelichtingElementtype
    Afgeleide aanbevolen of verplichte standaardversie Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus.

    Regel voor afleiden:

    • Als een referentiecomponent een "Aanbevolen of verplicht" relatie met een standaard heeft, maak dan een "Aanbevolen of verplicht" relatie met alle onderliggende standaardversies waarvoor geldt dat de GEMMA status in gebruik is.
    • Deze relatie bestaat niet in het model, alleen in de Softwarecatalogus
      Eigenschappen van de relatie 'aanbevolen of verplichte standaard'
    • Verbindingsrol = 'Aanbevolen' of 'Verplicht'
    • Object ID - Unieke sleutel van standaardversie, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
    AssociationRelationship
    Afgeleide landelijke koppelvlakstandaard Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus.

    Regel voor afleiden:

    • Maakt tussen de Buitengemeentelijke component een relatie met de standaard, wanneer geldt dat één van de buitengemeentelijke koppelvlakken deze standaard voorschrijft.
    • Deze relatie bestaat niet in het model, alleen in de Softwarecatalogus
      AssociationRelationship
      Bedrijfsfunctiefilter (hierarchie)
        AssociationRelationship
        Doelgroepfilter Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus. De functionaliteit toegewezen aan een referentiecomponent wordt gebruikt door één of meerdere doelgroepen
          AssociationRelationship
          Domeinfilter Dit is een afgeleide relatie die wordt aangemaakt en doorgeven aan de Softwarecatalogus. Een referentiecomponent wordt gebruikt in één of meerdere domeinen
            AssociationRelationship
            Gebruikte standaard
              RealizationRelationship
              Id-80959
                ServingRelationship
                Id-80974
                  AggregationRelationship
                  Id-80975
                    SpecializationRelationship
                    Id-80977
                      AssignmentRelationship
                      Id-80981
                        AggregationRelationship
                        Id-80983
                          AggregationRelationship
                          Id-80984
                            AggregationRelationship
                            Id-80985
                              AggregationRelationship
                              Id-80987
                                ServingRelationship
                                Id-80989
                                  AggregationRelationship
                                  Id-80990
                                    AggregationRelationship
                                    Id-80992
                                      ServingRelationship
                                      Id-80993
                                        AggregationRelationship
                                        Id-80994
                                          AssignmentRelationship
                                          Id-80996
                                            ServingRelationship
                                            Id-80998
                                              AggregationRelationship
                                              Id-81000
                                                AggregationRelationship
                                                Id-81001
                                                  AggregationRelationship
                                                  Id-81003
                                                    AggregationRelationship
                                                    Id-81013
                                                      ServingRelationship
                                                      Id-81015
                                                        RealizationRelationship
                                                        Id-81082
                                                          AggregationRelationship
                                                          Verplicht/Aanbevolen Met de relatie worden de voor een referentiecomponent verplichte of aanbevolen standaarden aangewezen.
                                                            Met deze relatie word vastgelegd wanneer - voor welke referentiecomponent - een standaard verplicht of aanbevolen is. Van de verplichte standaard wordt een pakket geacht de in gebruik zijnde standaardversie(s) te ondersteunen. Eigenschappen van de relatie 'aanbevolen of verplichte standaard'
                                                          • Verbindingsrol = 'Aanbevolen' of 'Verplicht'
                                                          • Object ID - Unieke sleutel van standaardversie, GUID overgenomen uit KING architectuurtool
                                                          RealizationRelationship