Aan deze wiki wordt momenteel gewerkt. Het kan zijn dat tijdens deze werkzaamheden links niet werken of dat sommige views niet of onvolledig getoond worden.

GEMMA Portfolio

In dit model staan de producten die behoren tot GEMMA en hun definitie. Let op dat dit geen producten die in een diagram of view zijn terug te vinden. Dat geldt vooral voor de onderdelen behoren tot de Enterprise architectuur. Deze bevat weer "submodellen" die op hun beurt weer bestaan uit Principes, Elementen, Relaties (zie hieronder), Patronen en Views. In deze views kunnen dan ook elementen voorkomen uit andere (sub)modellen. Bijvoorbeeld een View met Bedrijfsfuncties met daarop afgebeeld Referentiecomponenten. Welke views er zijn, is weer te zien op Overzicht GEMMA Views.


Lijst van definities



Element Beschrijving
Applicatiefunctiemodel Dit model is onderdeel van het GEMMA model en omvat alle applicatiefuncties.

Een applicatiefunctie is het gedragselement dat geautomatiseerd gedrag groepeert dat door een applicatiecomponent kan worden uitgevoerd.

Bron: ArchiMate
Applicatieservicemodel Toekomstige catalogus met de definities en beschrijvingen van de applicatieservices die de applicatieve functionaliteit van gemeentelijke informatievoorziening ondersteunen.

Een applicatieservice is een service die geautomatiseerd gedrag blootstelt aan de omgeving.

Bron: ArchiMate
Architectuurprincipes Een principe is een normatieve eigenschap van alle systemen in een gegeven situatie of van de wijze waarop die systemen worden gerealiseerd. Bron: ArchiMate
Aspectarchitectuur In tegenstelling tot een domeinarchitectuur die een volledige enterprise architectuur van een bepaald domein beschrijft, beschrijft een aspectarchitectuur een bepaald onderwerp/aspect binnen de gehele enterprise of domeinarchitectuur, bijvoorbeeld informatiebeveiliging, of beheer.
Bedrijfsarchitectuur Hiermee begint iedere architectuur, deze bevat de business doelstellingen, strategie en uitwerking processen, functies en rollen.

Bron: Enterprise Architectuur Rijksoverheid (EAR)

The Business layer is about business processes, services, functions and events of business units. This layer "offers products and services to external customers, which are realized in the organization by business processes performed by business actors and roles".

Bron: ArchiMate
Bedrijfsfunctiemodel Dit model is onderdeel van het GEMMA model en omvat alle bedrijfsfuncties

Een bedrijfsfunctie is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een bepaalde verzameling criteria (zoals vereiste bedrijfsmiddelen en/of competenties).

Bron: ArchiMate
Bedrijfsobjectenmodel Dit model is onderdeel van het GEMMA model en omvat alle bedrijfsobejcten

Een bedrijfsobject is een passief element dat vanuit bedrijfsperspectief relevantie heeft.

Bron: ArchiMate
Bedrijfsvoering Enterprise-architectuur voor het bedrijfsvoeringsdomein
Berichtenstandaard Geen definitie gevonden Voorbeelden zijn de versies van StUF die door KING en andere organisaties worden beheerd.
Best practices In de praktijk bewezen oplossingen/uitwerkingen van de GEMMA
Communicatie & Samenwerking Faciliteiten die bijdragen aan de verdere totstandkoming van de GEMMA
Compliancy Compliancy beschrijft de mate waarin overeengekomen afspraken en conventies daadwerkelijk worden gerealiseerd. Het gaat over het nakomen van normen of het zich er naar schikken. Het toetsen van compliancy is erop gericht om inzicht te krijgen in de mate van realisatie, maar ook op het ontdekken van aanknopingspunten voor het verder ontwikkelen en uitwerken van standaarden. Bron: GEMMA Online
Compliancy testset Een compliancy testset beschrijft de testdekking en de testscenario’s die minimaal uitgevoerd moeten worden door een leverancier om compliancy van zijn softwareproduct op een standaard aan te tonen. De testen dienen voorafgaand aan in productiename van het softwareproduct uitgevoerd te worden. Een testscenario bestaat uit één of meerdere StUF berichten die tussen het StUF Testplatform en de geteste applicatie zijn uitgewisseld. Bron: GEMMA Online
Discussieplatform Discussieplatform voor berichtenstandaarden en informatiemodellen.
Domeinarchitectuur In grote organisaties is de omvang van de enterprise architectuur dermate complex, dat een goede beheersbaarheid van transformatieprogramma’s onmogelijk wordt. In dergelijke situaties is de kloof tussen enterprise architectuur en solution architectuur niet in één keer te overbruggen. Deze organisaties definiëren in de enterprise architectuur domeinen waarbinnen de verdere transformaties worden uitgewerkt in de domein architectuur.

De domeinarchitectuur zit qua diepgang en scope dus tussen de solution architectuur en de enterprise architectuur in. Werk je met het architectuurraamwerk TOGAF dan komt de term domeinarchitectuur overeen met de zogenaamde 'segment architecture'.

Bron: DYA/TOGAF

Binnen KING onderscheiden we de domeinarchitecturen:

  • Sociaal
  • Ruimtelijk
  • Dienstverlening
  • Openbare orde en veiligheid
  • Bestuur en bedrijfsvoering
Enterprise architectuur Enterprise architecture "defines requirements on the description of system, software and enterprise architectures. It aims to standardise the practice of architecture description by defining standard terms, presenting a conceptual foundation for expressing, communicating and reviewing architectures and specifying requirements that apply to architecture descriptions, architecture frameworks and architecture description languages."

Verdere kenmerken en definities:

  • architecting: process of conceiving, defining, expressing, documenting, communicating, certifying proper implementation of, maintaining and improving an architecture throughout a system’s life cycle (i.e., "designing")
  • architecture: fundamental concepts or properties of a system in its environment embodied in its elements, relationships, and in the principles of its design and evolution
  • architecture description (abbreviation 'AD'): work product used to express an architecture
  • architecture description language (abbreviation 'ADL'): any form of expression for use in architecture descriptions (TS: ArchiMate)
  • architecture framework: conventions, principles and practices for the description of architectures established within a specific domain of application and/or community of stakeholders
  • architecture viewpoint: work product establishing the conventions for the construction, interpretation and use of architecture views to frame specific system concerns
  • architecture view: work product expressing the architecture of a system from the perspective of specific system concerns
  • concern: interest in a system relevant to one or more of its stakeholders. A concern pertains to any influence on a system in its environment, including developmental, technological, business, operational, organizational, political, economic, legal, regulatory, ecological and social influences.
  • model kind: conventions for a type of modeling. An architecture view consists of multiple models, each following one model kind.
  • stakeholder : individual, team, organization, or classes thereof, having an interest in a system
Bron: ISO/IEC/IEEE 42010:2011
GEMMA Kennismodel Een kennismodel of metamodel beschrijft de architectuurobjecten die worden beschreven en hun onderlinge samenhang. Bijvoorbeeld applicatieservices of applicatiefuncties.

Het GEMMA 2.0 kennismodel is de invulling van de ArchiMate conventie voor de informatievoorziening van het gemeentelijk domein. Het kennismodel fungeert tevens als basis voor de inrichting van deze wiki. Hierdoor wordt de kennis uit GEMMA 2.0 semantisch en kan als zodanig beter beheerbaar en toegankelijk gemaakt.

Bron: GEMMA Online


Zie ook: GEMMA kennismodel
GEMMA Online Publicatie- en samenwerkingsplatform voor de GEMMA
GEMMA Productportfolio Verzameling van alle onderdelen van de GEMeentelijke Model Architectuur
Handreiking Dit zijn begeleidende documenten voor de verdere uitwerking van de GEMMA.
Informatie- en applicatiatiearchitectuur kinggemeenten.nl:
  • De GEMMA-informatiearchitectuur gaat over de inrichting van de informatiehuishouding van gegevens. Denk aan informatiefuncties, gegevens, applicaties en landelijke voorzieningen die kunnen worden ingezet in het ondersteunen van alle gemeentelijke processen.
  • De GEMMA-informatiearchitectuur is niet vrijblijvend, maar richtinggevend bij de inrichting van de gemeentelijke informatiehuishouding.
  • De GEMMA-informatiearchitectuur maakt gebruik van functies die geboden worden door landelijke e-overheidsvoorzieningen. Het is een uitwerking van de NORA (Nederlandse Overheid Referentie Architectuur) en vormt de domeinarchitectuur voor gemeenten.

GEMMA Online: Hierin wordt de informatiestrategie en de uitwerking naar concrete projecten op basis van business doelen en ontwikkelingen tot stand gebracht. Hieronder onderscheiden we ook nog twee soorten van architectuur

  • Applicatiearchitectuur.
  • Gegevens- en berichtenarchitectuur

De informatiearchitectuur gaat over de inrichting van de informatiehuishouding van gemeenten. De informatiehuishouding betreft de referentiecomponenten en applicatiefunctionaliteit waarmee de gegevens kunnen worden opgeslagen, geraadpleegd en processen kunnen worden ondersteund etc. Ook de informatiemodellen en berichtenstandaarden die zorgen voor een efficiënte en gestandaardiseerde manier van informatie-uitwisseling, zijn onderdeel van de informatiearchitectuur.


EAR; Hierin wordt de informatiestrategie en de uitwerking naar concrete projecten op basis van business doelen en ontwikkelingen tot stand gebracht, bijvoorbeeld data-architectuur, applicatie-architectuur.

ArchiMate:

The Application layer is about software applications that "support the components in the business with application services".
Informatiebeveiliging Een Informatiebeveiligingsarchitectuur is een voorschrijvende architectuur dat door middel van een set samenhangende modellen, principes, kaders, richtlijnen, risico's en maatregelen efficiënt en flexibel richting geeft aan de invulling van het informatiebeveiligingsbeleid van een organisatie.
Informatiemodel Een informatiemodel vormt de formele beschrijving van alle informatie die van belang is binnen een gegeven domein. Een informatiemodel beschrijft dit domein in termen van objecten, gegevens (attributen) daarvan en relaties daartussen en doet dat op een inhoudelijke manier. Met inhoudelijk (of semantisch) bedoelen we dat er geen enkele relatie is naar een mogelijke implementatie of toepassingsomgeving (software). Er worden geen regels toegepast die gerelateerd zijn aan de manier waarop de informatie ingewonnen, opgeslagen, beheerd en uitgewisseld wordt. Er wordt puur naar de semantiek gekeken.

Voorbeelden zijn: RSGB, RGBZ en ImZTC.

Bron: GEMMA Online
Infrastructuurservicesmodel Toekomstige catalogus met de definities en beschrijvingen van de infrastructuurservices die de infrastructurele functionaliteit van gemeentelijke informatievoorziening ondersteunen.

Een applicatieservice is een service die geautomatiseerd gedrag blootstelt aan de omgeving.

Bron: ArchiMate
Infrastructuuurcomponentenmodel Dit zijn de infrastuctuuronderdelen van de techische architectuur, vergelijkbaar met de referentiecomponenten in de Informatie- en applicatiearchitectuur, denk hierbij beijvbeeld als de infrastructurele informatiebeveiligingscomponenten of aan firewalls, servicebussen etc
Klant- en keteninteractie Enterprise-architectuur voor het aspect klant- en keteninteractie
Koppelvlakstandaard * Een koppelvlakspecificatie of koppelvlakstandaard specificeert hoe de gegevensuitwisseling tussen applicaties en voorzieningen eruit moet zien. Koppelvakspecificaties zijn vaak gebaseerd op bestaande (meer generieke) standaarden zoals StUF BG en StUF ZKN en beschrijven hoe deze generieke standaarden bij specifieke koppelingen gebruikt moeten worden.
  • In een koppelvlakspecificatie is altijd aangegeven op welke referentiecomponenten de specificatie van toepassing is. In de GEMMA Softwarecatalogus geven leveranciers aan welke referentiecomponenten hun softwareproducten ondersteunen. Hierdoor kan worden nagegaan welke standaarden relevant zijn voor een softwareproduct.


Bron: GEMMA Online
Monitor compliancy Rapportages over de standaardisatie van software voor gemeenten en samenwerkingsverbanden Bron: GEMMA Online
Openbare orde en veiligheid Enterprise-architectuur voor het veiligheidsdomein
Procesarchitectuur Dit model is onderdeel van het GEMMA model en omvat alle bedrijfsprocessen

Een bedrijfsproces is een gedragselement dat gedrag groepeert op basis van een volgordelijkheid van activiteiten en dat tot doel heeft een gedefinieerde verzameling producten of bedrijfsservices te produceren.

Bron: ArchiMate
Publieksdiensten Enterprise-architectuur voor het domein publieksdiensten
Referentiecomponentenmodel Definitie: een referentiecomponent is een type applicatiecomponent.

De ArchiMate definitie van een applicatiecomponent is: Een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar deel van een systeem, dat zijn functionaliteit aanbiedt via goed gedefinieerde interfaces. Applicatiecomponenten stellen functionaliteit beschikbaar, die gebruikt wordt om de applicatiediensten mee te leveren.

Bron: GEMMA Online

Zie ook: Definitie referentiecomponent
Ruimte Enterprise-architectuur voor het ruimtelijk domein
Sociaal Enterprise-architectuur voor het sociaal domein
Softwarecatalogus De GEMMA Softwarecatalogus is een online informatiesysteem waarin het (verwachte) softwareaanbod staat van ruim honderd ICT-leveranciers die met KING een convenant zijn aangegaan. Per softwareproduct is aangegeven wat de globale functionaliteit is, wat de productplanning is en welke standaarden ondersteund worden. Om aan te tonen dat een software product aan de StUF standaard voldoet dient een leverancier in de softwarecatalogus aan te geven dat er een succesvolle compliancy test is uitgevoerd en moet er een link opgenomen worden naar een foutloos testrapport uit het StUF Testplatform. Indien er een testset beschikbaar is dan dient de leverancier de relevante testen uit deze testset uit te voeren als ‘Compliancy test’.


Bron: GEMMA Softwarecatalogus
StUF testplatform
Standaarden
Standaardenlijst Lijst met standaarden en standaardenversies die verplicht en/of aanbevolen zijn voor referentiecomponenten binnen de gemeentelijke informatievoorziening Bron: GEMMA Online
Technische architectuur The Technology Layer offers infrastructure services (e.g., processing, storage, and communication services) needed to run applications, realized by computer and communication hardware and system software. Bron: ArchiMate 2.1
Thema Thema's zijn onderwerpen die spelen in de actualiteit en die vanuit een architectonisch gezichtspunt worden bekeken, bijvoorbeeld:
  • Werken onder architectuur
  • Bewegingen in Sociaal Domein
  • Omgevingswet
  • Informatie- en archiefbeheer
  • Gegevensmanagement
  • Privacy & Informatiebeveiliging
  • Zaakgericht werken
  • Locatie en GEO
  • Meer collectief

Architectuurelementen

In dit model kunnen we de Enterprise Architectuur elementen nog meer in detail definiëren.


Lijst van definities



Element Beschrijving
Elementen Basiselement van een product conform ArchiMate. Deze zijn weer onderverdeeld in
  • actieve structuurelementen, bv bedrijfsrollen, referentiecomponenten
  • passieve structuurelementen, bv bedrijfsobjecten, gegevensobjecten
  • gedragselementen, bv bedrijfsprocessen, bedrijfsfuncties, applicatiefuncties
Enterprise architectuur product (of Thema) Dit is een abstractie van de GEMMA enterprise architectuur onderdelen, zoals bijvoorbeeld de Procesarchitectuur, Informatiemodel, Domeinarchitectuur Ruimte of Aspectarchitectuur Informatiebeveiligin. Overinges kunnen we deze indeling ook toepassen op Thema's. Denk aan de thema's Informatie- en architefbeheer of Verbinden. Hierbij is het wel van belang dat er binnen thema's geen nieuwe Elementen of relaties ontstaan. Patronen en Views kunnen wel op basis van een thema ontwikkeld worden.
Patroon Pattern in architecture is the idea of capturing architectural design ideas as archetypal and reusable descriptions. Bron: Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Pattern_(architecture)
Principes, kaders en richtlijnen Onderdelen van de motivatiion extensie van ArchiMate, bijvoorbeeld dirvers, principle, requirements, constraints
Relaties Een relatie tussen objecten convorm ArchiMate 2.1. Deze zijn onderverdeeld in
  • Structural Relationships:
    1. Composition Relationship
    2. Aggregation Relationship
    3. Assignment Relationship
    4. Realization Relationship
    5. Used By Relationship
    6. Association Relationship
  • Dynamic Relationships
    1. Triggering Relationship
    2. Flow Relationship
  • Other Relationships
    1. Grouping
    2. Junction
    3. Specialization Relationship
View A view is a representation of a whole system from the perspective of a related set of concerns.

Bron: Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/View_model)

Views zoals hier bedoeld kunnen ook productoverstijgend zijn, zoals het in het thema Informatiebeheer

Eigenlijk is het woord model voorbehouden aan het toaal van de onderdelen dat op deze plaat staat.